سهمخواهی ایران از سفرۀ عمانی ها در تنگه هرمز
سی نیوز-* بیایید بازی سیاست را کنار بگذاریم و به زبان ساده ببینیم تهِ داستان توافق اخیر ایران و آمریکا در تنگه هرمز چه میگذرد. روی کاغذ و در اخبار تلویزیون میگویند: «دو کشور توافق کردند، راهها باز شد و کشتیها دوباره راه افتادند.» اما پشت پرده، اتفاق بسیار بزرگتری رخ داده که دارد نقشه تجارت منطقه را تغییر میدهد؛ اتفاقی که یک برنده بزرگ و بیسروصدا دارد: کشور عمان.
ماجرا از این قرار است که طبق توافق جدید، به کشتیهای بزرگ تجاری و نفتکشها دستور داده شده که فقط از «مسیر جنوبی» تنگه هرمز عبور کنند؛ یعنی مسیری که دقیقاً در خاک و آبهای کشور عمان قرار دارد. همچنین شرط شده که کشتیها باید تماممدت رادارهای خود (سیستم AIS) را روشن نگه دارند تا مو به مو زیر نظر باشند. این یعنی چه؟
۱. وقتی مشتریها به عمان کوچ میکنند
تصور کنید دو مغازه بزرگ و قدیمی (ایران و امارات) در یک خیابان اصلی وجود دارند که همیشه مشتریها از آنها خرید و سوختگیری میکردند. حالا به خاطر ناامنی در آن راهها، به همه مشتریها گفته شده فقط از پیادهروی سوم (عمان) عبور کنند.
عمان سالها بود که مخفیانه و باهوش، میلیاردها دلار خرج ساختن بنادر بزرگی مثل «صحار» و «دقم» کرده بود که دقیقاً بیرون از گودال خطر قرار داشتند. حالا کشتیهای غولپیکر که ترس از توقیف یا انفجار دارند، ترجیح میدهند به جای رفتن به بنادر امارات (مثل فجیره) یا بنادر ایران، در بنادر عمان لنگر بیندازند. آنها همانجا (سوخت کشتی) میزنند، آذوقه میخرند و حتی کارگران و خدمه خود را عوض میکنند. این یعنی میلیاردها دلار سود خالص که به سمت عمان سرازیر میشود.
۲. پاتک امارات؛ حالا که کشتی نداری، قطار بکش!
اما این بازی یک مشکل بزرگ دارد. کشور عمان خودش جمعیت زیادی ندارد و این همه بار و کالایی که کشتیها تخلیه میکنند، برای خودش نیست؛ این بارها در نهایت باید به دست مصرفکنندههای اصلی در عربستان و امارات برسد.
امارات که دیده سهمش از کشتیها دارد کم میشود، دست روی دست نگذاشته است. آنها به سرعت در حال ساختن یک شبکه راهآهن بزرگ و سراسری هستند. امارات به خطوط کشتیرانی دنیا میگوید: «اصلاً نگران نباشید؛ کشتیهایتان را در بنادر عمان نگه دارید، ما خودمان با قطارهای سریعالسیر، بارها را چند ساعته به دبی و ریاض میآوریم!»
۳. تخفیف بیمه برای کشتیهای حرفشنو
چرا شرکتهای بزرگ کشتیرانی جهان مثل مرسک اینقدر از این مسیر عمانی استقبال میکنند؟ دلیلش ساده است: پول بیمه. شرکتهای بیمه بینالمللی در لندن به کشتیها گفتهاند: اگر از مسیر امنِ جنوبی (عمان) بروید و حتی برای یک دقیقه رادارتان را خاموش نکنید، به شما تخفیفهای خوبی میدهیم و پول بیمه جنگی کمتری از شما میگیریم. برای صاحب یک کشتی، این تخفیف یعنی میلیونها دلار صرفهجویی.
اینجاست که تهران میتواند برگ برنده اصلی خود را روی میز دیپلماسی اقتصادی بگذارد؛ چرا که طبق قوانین بینالمللی، مدیریت این آبراه مشترک است و اکنون که تمام سود لجستیکی و دلارهای نفتی به جیب عمان سرازیر میشود، ایران باید برای گرفتن سهم و درصد خود پای میز مذاکره با مسقط بنشیند. یک تیم اقتصادی هوشمند از طرف ایران میتواند با اهرم قرار دادن کلید امنیت این مسیر، عمان را مجاب کند که برای حفظ این سفرهی میلیاردی، باید سهم همسایه شمالی را در قالب مشارکت در پروژههای سوخترسانی، راهاندازی بنادر مشترک یا تخفیفهای ویژه برای کشتیهای ایرانی بپردازد؛ معاملهای برد-برد که در آن عمان سودش را تضمین میکند و ایران نیز به سهم عادلانه خود از این جابهجایی بزرگ جغرافیایی میرسد.
نظرات بسته شده است، اما بازتاب و پینگ باز است.