از خارگ تا کاسپین؛ نشانههایی از بازآرایی شبکه دریایی ایران
سینیوز – تصاویر ماهوارهای از جزیره خارگ نشان میدهد بارگیری نفت خام در این پایانه ادامه دارد و یک ابرنفتکش در حال دریافت محموله نفتی بوده است؛ دادهای که نشان میدهد فعالیت صادراتی در مهمترین پایانه نفتی ایران، دستکم در یکی از اسکلهها، متوقف نشده است.
بر اساس تصاویر ماهوارهای مورد استناد شرکتهای رهگیری و اطلاعات دریایی، یک فروند ابرنفتکش متعلق به ناوگان ملی نفتکش ایران در اسکله آذرپاد خارگ در حال بارگیری حدود ۲ میلیون بشکه نفت خام مشاهده شده است. این تصاویر، تداوم عملیات بارگیری در خارگ را تأیید میکنند و از این منظر، اهمیت آنها بیش از یک تصویر خبری ساده است؛ زیرا وضعیت واقعی اسکله را در شرایطی نشان میدهند که اطلاعات لحظهای درباره جریان صادرات نفت ایران محدود است.
خارگ دوباره نفتکش میپذیرد
پیش از این نیز تصاویر ماهوارهای نشان داده بودند که پایانه غربی خارگ پس از یک دوره ۲۵روزه بدون فعالیت، در ۲۱ مرداد دوباره پذیرای یک نفتکش کلاس VLCC شده است. این نفتکش حدود ۳۳۳ متر طول داشته و پس از مدتی انتظار در محدوده خارگ وارد اسکله و عملیات بارگیری را آغاز کرده بود.
اما دادههای تازه اهمیت دیگری دارند؛ مسئله دیگر صرفاً «بازگشت یک نفتکش» نیست؛ بلکه شواهد ماهوارهای از ادامه بارگیری نفت حکایت دارد.
همین تفاوت کوچک، از نظر بازار اهمیت زیادی دارد. بازگشت یک نفتکش میتواند یک رویداد مقطعی باشد، اما تکرار عملیات بارگیری نشان میدهد بخشی از زنجیره صادراتی همچنان امکان فعالیت دارد.
یک نفتکش، اما یک پیام بزرگتر
اهمیت تصاویر تازه خارگ فقط در حجم محمولهای که یک نفتکش دریافت میکند خلاصه نمیشود. در شرایطی که مسیرهای دریایی منطقه با محدودیتهای جدی مواجه هستند، هر بارگیری موفق به معنای آن است که بخشی از زنجیره صادراتی هنوز توان ادامه فعالیت دارد.
از طرف دیگر، دادههای کشتیرانی نشان میدهد عبور و مرور از تنگه هرمز نیز در روزهای اخیر بهشدت کاهش یافته است. رویترز گزارش داده که در روز شنبه تنها پنج شناور کالایی از تنگه عبور کردند و روز یکشنبه هیچ عبوری ثبت نشد؛ در حالی که آخر هفته قبل ۳۱ عبور ثبت شده بود.به این ترتیب، همزمانی تداوم بارگیری در خارگ با کاهش شدید تردد در هرمز، اهمیت مسیرها و نقاط عملیاتی جایگزین را بیش از گذشته برجسته میکند.
لارک و کاسپین؛ نشانههای پراکندگی بیشتر فعالیت دریایی
در کنار خارگ، افزایش حضور نفتکشها و کشتیهای باری در محدوده لنگرگاه شمالی لارک نیز در گزارشهای اخیر مورد توجه قرار گرفته است. این تحولات به تنهایی اثبات نمیکند که صادرات نفت ایران از خارگ به لارک منتقل شده، اما میتواند نشانهای از تغییر رفتار ناوگان و افزایش زمان انتظار شناورها در نقاط مختلف آبهای ایران باشد.
در شمال کشور نیز تصویر متفاوتی در حال شکلگیری است. دادههای کشتیرانی مورد استناد Windward از افزایش رفتوآمد دریایی میان ایران و روسیه در دریای خزر و رشد جابهجایی برخی محمولههای مایع حکایت دارد. گزارشهای اخیر این روند را در چارچوب گسترش تدریجی نقش کریدور خزر در شبکه حملونقل ایران و روسیه بررسی کردهاند.
البته نباید از این دادهها نتیجه گرفت که خزر در حال جایگزینشدن با خارگ یا مسیرهای جنوبی است. چنین برداشتی با واقعیت فنی شبکه حملونقل نفت همخوانی ندارد. ظرفیت بنادر، اندازه نفتکشها، نوع محموله و بازار مقصد در شمال و جنوب کاملاً متفاوت است.آنچه میتوان گفت این است که شبکه دریایی ایران در حال استفاده از نقاط و مسیرهای بیشتری برای حفظ جریان تجارت و انرژی است.
از «مسیر جایگزین» تا «شبکه جایگزین»
این شاید مهمترین نکته تحولات اخیر باشد.در شرایط عادی یک شبکه صادراتی میتواند بر چند پایانه و مسیر اصلی متمرکز باشد. اما وقتی یکی از حلقههای اصلی با محدودیت مواجه میشود، انعطافپذیری شبکه اهمیت پیدا میکند.در چنین وضعیتی مسئله فقط پیدا کردن یک مسیر جایگزین نیست؛ بلکه ایجاد چند مسیر، چند نقطه انتظار، چند پایانه و چند امکان عملیاتی است که بتوانند در کنار یکدیگر بخشی از اختلال را جذب کنند.
نظرات بسته شده است، اما بازتاب و پینگ باز است.