ابتر ماندن دکترین آمریکا در تنگه هرمز و روی آوردن اروپا به دیپلماسی با تهران

سی نیوز-*  بررسی آرایش نظامی، الگوهای ناوبری تجاری و مواضع رسمی فرماندهی‌های دریایی کشورهای اروپایی در اواخر می ۲۰۲۶، نشان‌دهنده یک نقطه عطف ژئوپلیتیک در پهنه آبی خلیج فارس، تنگه هرمز و دریای عمان است. راهبرد «بازدارندگی فعال و متقارن دریایی» جمهوری اسلامی ایران موفق شده است فرضیه ایالات متحده مبنی بر انسداد خطوط مواصلاتی ایران را به بن‌بست کشانده و برای نخستین بار، یک شکاف ساختاری عمیق در فرماندهی‌های دریایی و سیاسی ناتو (به‌ویژه میان برلین و واشنگتن) ایجاد کند.

این گزارش، ابعاد این پیروزی مقتدرانه دریایی ایران را با تمرکز بر تحولات ناوگان‌های اروپایی تبیین می‌کند:

اعتراض  برلین به دکترین انسداد دریایی آمریکا

نقطه عطف این تحول کلان دریایی، موضع‌گیری بی‌سابقه «مرکز کشتیرانی نیروی دریایی آلمان» (German Navy Shipping Centre) و مقامات سیاسی این کشور است. فریدریش مرتس (Friedrich Merz – صدراعظم آلمان) با انتقاد شدید از ساختار فرماندهی دریایی واشنگتن، رسماً اعلام کرد که دکترین آمریکا در اعمال «محاصره دریایی یک‌جانبه» علیه بنادر ایران، نه تنها ضامن امنیت ناوبری نبوده، بلکه اقتصاد اروپا را به خطر انداخته است.

این انشقاق پس از آن عمیق‌تر شد که واشنگتن در واکنش به مواضع برلین، ۵,۰۰۰ نیروی نظامی خود را از خاک آلمان خارج کرد؛ اقدامی که با پاسخ بوریس پیستوریوس (وزیر دفاع آلمان) مواجه شد. وی تأکید کرد که اروپا باید فوراً وابستگی خود را به فرماندهی آمریکا قطع کرده و یک «بنیه دفاعی مستقل دریایی برای اتحادیه اروپا» تشکیل دهد.

موازنه عملیاتی در دریا؛ توقیف در برابر توقیف

در سطح تاکتیکی، اقتدار نیروی دریایی ایران عملاً قدرت مانور را از ناوگان پنجم آمریکا سلب کرده است. در پاسخ به تحرکات غیرقانونی آمریکا در توقیف نفت‌کش SKYWAVE در اقیانوس هند، نیروی دریایی ایران با توقیف مقتدرانه کشتی تحقیقاتی HUI CHUAN دقیقاً از قلب لنگرگاه فجیره (تحت نفوذ غرب) و هدایت آن به آب‌های سرزمینی خود، نشان داد که هیچ شناور یا مأموریت دریایی وابسته به ائتلاف غربی در پهنه آب‌های منطقه از مصونیت برخوردار نیست.

زمین‌گیر شدن لجستیک دریایی متحدان منطقه و انزوای واشنگتن

تحمیل واقعیت قدرت دریایی ایران، مسیرهای کشتیرانی را به نفع تهران بازمهندسی کرده است. در حالی که بنادر ایران به فعالیت خود هرچند اندک ادامه می‌دهند، بنادر متحد آمریکا در جنوب خلیج فارس با بحران مواجه شده‌اند:

• بحران عملیاتی فجیره و خور فکان: این پایانه‌های کلیدی به دلیل جنگ الکترونیک، اختلالات هشداری در سیستم‌های ناوبری (GPS) و فرآیندهای پیچیده ناشی از فضای جنگی، با ترافیک بی‌سابقه و زمان‌های انتظار طولانی (تا ۴ هفته) برای کشتی‌های فله‌بر و کانتینری مواجه شده‌اند.

• شکل‌گیری جبهه مشترک اروپایی برای پایان محاصره: در این فضا، آلمان و فرانسه با هدایت امانوئل مکرون، مسیر خود را به طور کامل از فرماندهی دریایی آمریکا جدا کرده و با صدور بیانیه‌ای در شورای اروپا خواستار «لغو فوری تمامی محاصره‌های دریایی در منطقه» شدند. روی آوردن اروپا به تعامل مستقیم با شورای همکاری خلیج فارس (GCC) منهای آمریکا، به معنای انزوای کامل عملیاتی واشنگتن در آب‌های آزاد است.

 پذیرش اقتدار ایران توسط ناوگان تجاری آلمان

بر اساس داده‌های سیستم شناسایی خودکار (AIS)، آلمان به عنوان یکی از بزرگترین مالکان ناوگان تجاری جهان، در حال حاضر ۱۵۸ فروند کشتی مرتبط با منافع خود را در منطقه تحت نظارت دارد که ۴۶ فروند آن مستقیماً در خلیج فارس تردد می‌کنند. آسیب دیدن ۳ کشتی مرتبط با آلمان در طول تنش‌ها ثابت کرد که چتر حمایتی آمریکا کارایی ندارد. از همین رو، فرماندهی دریایی آلمان (Marinekommando) اکنون دستورالعمل‌های ناوبری خود را بر اساس واقعیتِ بازدارندگی ایران و بدون هماهنگی با طرح‌های تهاجمی آمریکا تنظیم می‌کند.

پایداری و اقتدار دریایی جمهوری اسلامی ایران در پهنه خلیج فارس و دریای عمان، معادله قدرت صدساله غرب در این حوضه راهبردی را تغییر داد. ایران نه تنها فرضیه محاصره دریایی خود را در نطفه خفه کرده است، بلکه با تکیه بر ابزارهای نوین بازدارندگی  ، شکافی تاریخی میان فرماندهی‌های دریایی اروپا و آمریکا ایجاد نمود. امروز برلین و پاریس موازنه قدرت ایران در تنگه هرمز را به عنوان یک «واقعیت ژئوپلیتیک و گریزناپذیر» پذیرفته‌اند و ترجیح می‌دهند امنیت ناوگان تجاری خود را از طریق فرآیندهای تنش‌زدایی با تهران دنبال کنند، نه ماجراجویی‌های منزوی‌شده کاخ سفید.

منبع:برگرفته از گزارش مرکز کشتیرانی نیروی دریایی آلمان