کاسپین به کمک تجارت ایران آمد

سی نیوز-*ترافیک بندر کاسپین در دو سال گذشته به شکل محسوسی بالا رفته است؛ آن هم در مقطعی که محدودیت  و جنگ در بنادر جنوبی، مسیرهای شمالی را از یک گزینه جانبی به بخشی جدی تر از شبکه تأمین کشور تبدیل کرده است. آمار تازه نشان می دهد حجم تخلیه و بارگیری در این بندر از ۷۶۰ هزار تن در سال ۱۴۰۳ به یک میلیون و ۲۰۰ هزار تن در سال ۱۴۰۴ رسیده؛ رشدی نزدیک به ۵۸ درصد که حالا بازتاب آن به رسانه های تخصصی بندری اروپا هم رسیده است.

آمار پنج ماهه نخست امسال هم  از افزایش رفت و آمد کالا در بندر کاسپین حکایت دارد. میزان تخلیه و بارگیری در این بندر نسبت به مدت مشابه سال گذشته ۲۵ درصد بیشتر شده و تنها در همین مدت، ۳۵۰ هزار تن کالای اساسی شامل گندم، جو، ذرت و روغن از این مسیر وارد کشور شده است. اتفاقی که نشان می دهد مسیر شمال، در سال ۱۴۰۵ سهم پررنگ تری در تأمین کالا و تجارت دریایی ایران پیدا کرده است.

به گزارش سی نیوز، نشانه های این رشد از بهار امسال آشکار بود. در سه ماهه نخست ۱۴۰۵، ۱۰۵ فروند کشتی در بندر کاسپین پهلو گرفتند که ۳۵ درصد بیشتر از مدت مشابه سال قبل بود. تعداد کشتی های صادراتی ۴۲ درصد و کشتی های وارداتی ۳۰ درصد افزایش یافت و حجم تخلیه و بارگیری نیز با رشد ۲۹ درصدی از ۲۸۳ هزار تن عبور کرد. صادرات در همین دوره ۳۶ درصد و واردات ۲۳ درصد افزایش یافت.

بیشترین جهش به غلات مربوط می شود. تخلیه غلات در سه ماهه نخست امسال از ۱۸ هزار تن در دوره مشابه سال گذشته به بیش از ۹۲ هزار تن رسیده؛ یعنی رشدی ۴۱۱ درصدی. ادامه این روند باعث شده میزان ورود کالاهای اساسی در پایان پنج ماهه نخست سال به ۳۵۰ هزار تن برسد.

این اعداد وقتی در کنار عملکرد دو سال گذشته قرار می گیرند، تصویر روشن تری از تغییر موقعیت بندر کاسپین می دهند. حجم تخلیه و بارگیری این بندر در سال ۱۴۰۳ حدود ۷۶۰ هزار تن بود و در سال ۱۴۰۴ به ۱.۲ میلیون تن رسید؛ افزایشی حدود ۵۸ درصد.

وقتی جنوب زیر فشار است، شمال بیشتر دیده می شود

رشد فعالیت کاسپین امسال فقط نتیجه افزایش طبیعی تجارت نیست. فشار وارد شده بر مسیرهای جنوبی و ضرورت حفظ جریان تأمین کالا، اهمیت بنادر شمالی را بیشتر کرده است.

البته اعداد نشان می دهند که صحبت از «جایگزینی جنوب» نیست. بندر کاسپین برای ظرفیت نهایی ۱۱ میلیون تن در سال طراحی شده، اما در شرایط فعلی چهار پست عملیاتی آن ظرفیت اسمی حدود ۲ میلیون تن دارند. برنامه توسعه نیز شامل چهار پست اسکله دیگر است که در صورت اجرا ظرفیت عملیاتی فعلی را دو برابر خواهد کرد.

بنابراین نقشی که امروز برای کاسپین می توان در نظر گرفت، بیشتر نقش یک مسیر مکمل و پشتیبان است؛ مسیری که در زمان افزایش فشار بر جنوب، می تواند بخشی از واردات کالاهای اساسی و تجارت با روسیه، قزاقستان و دیگر کشورهای اوراسیا را به دوش بکشد.

اتصال بندر کاسپین به شبکه ریلی نیز این نقش را جدی تر کرده است. بر اساس آخرین گزارش ها، مسیر ریلی چین تا کاسپین وارد مرحله جابه جایی واقعی کالا شده و محموله تجار ایرانی از مسیر چین و قزاقستان تا آکتائو منتقل شده است تا ادامه مسیر را از طریق کاسپین طی کند. در خود بندر نیز توسعه خطوط ریلی، اتصال مخازن به ریل و حمل یکسره کالا در دستور کار قرار دارد.

نکته مهم در این میان این است که فاصله میان ظرفیت موجود و عملکرد واقعی همچنان زیاد است. همین جاست که مسئله از ساخت اسکله فراتر می رود. رقابت آینده در کاسپین بیش از آنکه بر سر داشتن بندر باشد، بر سر داشتن بار است؛ باری که تنها با سرویس منظم، اتصال واقعی دریا و ریل و مسیر قابل اعتماد برای صاحب کالا ماندگار خواهد شد.

منبع: آمار استخراج شده از گزارش‌ های خبرگزاری تسنیم و گزارش تخصصی Ports Europe