تجارت در مرزها زمینگیر شد!
سی نیوز-*در شرایطی که جنگ ایران و امریکا بنادر و شریانهای تجاری جنوب کشور را در هالهای از ریسک و محدودیت قرار داده، بار سنگین اقتصاد ملی بیش از هر زمان دیگری بر دوش شریان های زمینی افتاده است. در این برهه حساس که مسیرهای دریایی با موانع جدی روبهرو هستند، پایانههای مرزی خشکی عملاً به تنها دالانهای تنفسی تجارت خارجی و تأمین کالاهای اساسی تبدیل شدهاند. با این حال، تحلیل دادههای لجستیکی و وضعیت گذرگاههای کلیدی شرق و شرق-جنوب کشور نشان میدهد که این زیرساختها در ساختار علمی و عملی خود دچار اختلالات مزمن هستند؛ وضعیتی که فعالان حوزه حملونقل و ترانزیت از آن با عنوان دردناک «زمینگیر شدن تجارت در گذرگاهها» یاد میکنند.
نگاهی به کارنامه مدیریت مرزی در گذرگاههای راهبردی مانند دوغارون، سرخس، میلک و تفتان گویای آن است که چالشهای این مبادی ورودی و خروجی ریشهای دیرینه دارند. سالهاست که متولیان امر به جای بهکارگیری راهبردهای علمیِ زنجیره تأمین و اصلاح ساختاری فرایندها، به درمانهای سرپایی، جلسات اضطراریِ مقطعی و مرهمهای چندروزه اکتفا کردهاند. این رویکرد سنتی و واکنشی سبب شده است که با کوچکترین تغییر در حجم تبادلات تجاری یا افزایش اضطراری تقاضا ناشی از انسداد مسیرهای جنوبی، مکانیسمهای مرزی از کار بیفتند، صفهای طویل کامیونها تشکیل شود و کالاها در انبارهای گمرکی رسوب کنند؛که این اتفاقات با توجه به جنگ در جنوب ایران به وقوع پیوسته است.
برونرفت از این بنبست ساختاری در شرایط خطیر کنونی و زیر سایه سنگین جنگ بر شریانهای جنوبی، نیازمند گذر فوری از مدیریت روزمره به سوی «اراده محکم ساختاری» در سطوح کلان تصمیمگیری است. با توجه به واقعیتهای میدان و محدودیتهای شرایط جنگی، راهکارهای عملیاتی و قابلاجرا باید با تمرکز بر چابکسازی حداکثری و حذف تشریفات دستوپاگیر دنبال شوند.
نخستین گام حیاتی، واگذاری اختیارات تام به فرمانداران یا ارشدترین مقامهای اجرایی مستقر در پایانهها تحت عنوان ستاد مدیریت بحران مرزی است تا بتوان تصمیمات را بهصورت آنی و بدون نیاز به استعلامهای فرساینده پایتخت اجرایی کرد. در کنار این فرماندهی متمرکز، باید فوراً تمام تشریفات غیرضروری گمرکی و بازرسیهای موازی حذف شده و ناوگان حامل کالاهای اساسی بدون معطلی و با تکیه بر پذیرشهای اعتمادمحور موقت، از مرز عبور داده شوند.
همچنین، رایزنیهای دیپلماتیک فشرده و اضطراری با کشورهای همسایه برای هماهنگی ساعت کار و پذیرش شبانهروزی کامیونها، باید در بالاترین سطح سیاسی پیگیری شود تا مانع از تجمع ناوگان در خاک کشور گردد. اگر قرار است مرزهای زمینی به سنگر اصلی تأمین اقتصادی کشور در روزهای بحران تبدیل شوند، نیازمند جراحی مدیریتی بیدرنگی هستیم که اثبات کند در خط مقدم تجارت جنگی، مرز کانون شتاب و حرکت است، نه توقف.
نظرات بسته شده است، اما بازتاب و پینگ باز است.