مدیریت تنگه هرمز چگونه جهان را به بازگشت به عصر زغالسنگ وادار کرد؟
سینیوز*– تازهترین گزارش آژانس بینالمللی انرژی (IEA) نشان میدهد مدیریت هوشمند تنگه هرمز و اختلال در یکی از مهمترین شریانهای انرژی جهان، معادلات سرمایهگذاری جهانی در حوزه انرژی را دستخوش تغییر کرده و کشورها را به سمت بازتعریف راهبردهای امنیت انرژی سوق داده است.
بر اساس گزارش «سرمایهگذاری جهانی انرژی ۲۰۲۶»، مجموع سرمایهگذاری انرژی در جهان طی سال آینده میلادی به حدود ۳.۴ تریلیون دلار خواهد رسید؛ رقمی که بخش مهمی از آن در واکنش به ناامنی مسیرهای سنتی تجارت انرژی و نگرانی از تکرار شوکهای ژئوپلیتیکی شکل گرفته است.
آژانس بینالمللی انرژی تأکید کرده بستهشدن عملی تنگه هرمز بیش از همه بر کشورهای آسیایی و اقتصادهای وابسته به واردات انرژی اثر گذاشته و دولتها و شرکتهای بزرگ را مجبور کرده برای کاهش وابستگی به مسیرهای محدود دریایی، بهدنبال تنوعبخشی به منابع و مسیرهای انتقال باشند.
فاتح بیرول، مدیر اجرایی IEA، بحران فعلی را «بزرگترین بحران امنیت انرژی تاریخ جهان» توصیف کرده و گفته است جهان اکنون وارد مرحلهای مشابه شوکهای نفتی دهه ۱۹۷۰ شده؛ دورهای که نظم بازار انرژی را برای سالها تغییر داد.
به گفته وی، کشورهای تولیدکننده و مصرفکننده انرژی اکنون بهسمت توسعه خطوط لوله جدید، زیرساختهای انتقال، افزایش ذخایر راهبردی و استفاده بیشتر از منابع داخلی از جمله انرژیهای تجدیدپذیر، هستهای، نفت، گاز و حتی زغالسنگ حرکت میکنند.
بر اساس پیشبینی IEA، حدود ۲.۲ تریلیون دلار از سرمایهگذاری سال ۲۰۲۶ به حوزههایی مانند شبکه برق، ذخیرهسازی انرژی، سوختهای کمکربن، انرژی هستهای و تجدیدپذیر اختصاص خواهد یافت. در مقابل، سرمایهگذاری در نفت، گاز و زغالسنگ حدود ۱.۲ تریلیون دلار برآورد شده است.
در همین حال، سرمایهگذاری در بخش نفت برای سومین سال پیاپی کاهش مییابد و با وجود افزایش قیمتها، به کمتر از ۵۰۰ میلیارد دلار خواهد رسید. آژانس بینالمللی انرژی دلیل این مسئله را نااطمینانی نسبت به آینده بازار، طولانی بودن زمان اجرای پروژهها و محدودیتهای زنجیره تأمین عنوان کرده است.
در بخش گاز طبیعی اما روندی معکوس دیده میشود؛ بهگونهای که سرمایهگذاری جهانی در این حوزه به ۳۳۰ میلیارد دلار خواهد رسید که بالاترین سطح طی یک دهه اخیر محسوب میشود. بخش مهمی از این رشد به پروژههای صادرات LNG در آمریکا و قطر مربوط است.
سرمایهگذاری جهانی در انرژیهای تجدیدپذیر نیز به حدود ۶۶۵ میلیارد دلار خواهد رسید که ۳۶۵ میلیارد دلار آن به انرژی خورشیدی اختصاص دارد. همچنین منابع کمکربن بیش از ۷۰ درصد سرمایهگذاری جهانی تولید برق را به خود اختصاص خواهند داد.
گزارش IEA همچنین از رشد دوباره سرمایهگذاری در زغالسنگ خبر داده است؛ موضوعی که نشان میدهد بسیاری از کشورها در شرایط بحران، همچنان امنیت انرژی را بر اهداف اقلیمی ترجیح میدهند. سرمایهگذاری در این بخش به ۱۸۰ میلیارد دلار خواهد رسید که بالاترین سطح از سال ۲۰۱۲ تاکنون است و چین حدود ۷۰ درصد آن را در اختیار دارد.
آژانس بینالمللی انرژی هشدار داده برخی کشورهای آسیایی که از بحران اخیر آسیب دیدهاند، ممکن است نیروگاههای زغالسنگی خود را برای مدت طولانیتری فعال نگه دارند تا از کمبود انرژی جلوگیری شود.
برق همچنان محور اصلی سرمایهگذاری جهانی باقی مانده و هزینهکرد در حوزه زیرساختهای برق و شبکههای انتقال در سال ۲۰۲۶ به حدود ۱.۶ تریلیون دلار خواهد رسید. همچنین سرمایهگذاری در شبکههای برق با رشد نزدیک به ۲۰ درصدی به حدود ۵۵۰ میلیارد دلار افزایش مییابد و هزینهکرد در بخش ذخیرهسازی باتری نیز از مرز ۱۰۰ میلیارد دلار عبور خواهد کرد.
این گزارش همچنین افزایش مصرف برق ناشی از توسعه مراکز داده و هوش مصنوعی را یکی از عوامل مهم تغییر الگوی سرمایهگذاری جهانی انرژی دانسته است؛ مسئلهای که بهویژه در آمریکا باعث رشد شدید سفارش ساخت نیروگاههای جدید گازسوز شده است.
نظرات بسته شده است، اما بازتاب و پینگ باز است.