معادله سه مجهولیِ ترامپ؛ واشینگتن بازنده جنگِ شریانها
سی نیوز-* نظم انرژی جهان در بهار 1405بر لبه یک گسل تاریخی ایستاده است. آنچه آمریکا تحت عنوان راهبرد «خشم اقتصادی» و «فشار نهایی» علیه پیوند راهبردی تهران و پکن آغاز کرده، اکنون به یک بازی دومینو تبدیل شده که هر سه ضلع مثلث ژئوپلیتیکی جهان یعنی هرمز، بابالمندب و مالاکا را به لرزه درآورده است. اما برخلاف محاسبات کاخ سفید، این محاصره دریایی نه تنها به انزوای ایران و چین نینجامیده، بلکه باعث بازتعریف قدرت در شریانهای حیاتی جهان شده است.
۱. هرمز؛ میدان نبرد «فشار نهایی» با «صبر استراتژیک»
دونالد ترامپ با فرمان کنترل رفتوآمد کشتیها در تنگه هرمز، عملاً قمار بزرگی را آغاز کرده که هدف آن قطع فیزیکی جریان نفت ایران به سمت شرق است. اما این «فشار نهایی» در واقعیت با یک بنبست تاکتیکی روبرو شده است. ایران با هوشمندی بازی را از سطح نظامی به سطح امنیتی-اقتصادی کشانده است. محاصره بنادر ایران، نه تنها تهران را فلج نکرده، بلکه باعث شده تا لرزههای این اقدام بلافاصله در بازارهای جهانی حس شود. متحدان منطقهای آمریکا، به ویژه ریاض، اکنون بیش از پکن نگراناند؛ چرا که میدانند امنیت هرمز تفکیکناپذیر است و هرگونه اختلال در خروج نفت ایران، میتواند کل خلیج فارس را به یک بنبست لجستیکی برای تمامی صادرکنندگان تبدیل کند.
۲. بابالمندب؛ اهرم فشار غیرمستقیم پکن و تهران
در حالی که آمریکا تمام توان خود را در هرمز و مالاکا متمرکز کرده، ضلع سوم این مثلث یعنی بابالمندب به پاشنه آشیل غرب تبدیل شده است. ورود جدی انصارالله یمن به معادله و هدف قرار دادن عمق استراتژیک رژیم صهیونیستی، نشان داد که ایران دستبسته نیست. تهدید به بستن این تنگه راهبردی، در واقع پیامی روشن به واشینگتن است: «اگر محاصره بنادر ایران ادامه یابد، مسیر مدیترانه برای هیچکس امن نخواهد بود.» این همافزایی میان تهران و صنعا، عملاً فشارهای ترامپ را خنثی خواهد کرد و آمریکا را در موقعیتی قرار داده که باید میان ادامه محاصره ایران یا حفظ امنیت تجارت جهانی، یکی را انتخاب کند.
۳. مالاکا و قمار روی امنیتِ شرق آسیا
واشینگتن با کشاندن وزرای دفاع اندونزی به پای میز مذاکره، تلاش دارد «گلوگاه تنفسی» چین در جنوب شرق آسیا را مسدود کند. اما پکن که سالها برای «روز مبادا» برنامهریزی کرده، اکنون به جای درگیری مستقیم، از استراتژی «ناظر فعال» استفاده میکند. چین به خوبی میداند که هرگونه تنش در مالاکا، به دلیل وابستگی شدید اقتصاد جهانی به کالاهای چینی، به مثابه خودزنی برای غرب خواهد بود. پکن با تکیه بر ذخایر عظیم نفتی خود و تقویت کریدورهای زمینی، عملاً زمان را به سود خود خریداری کرده و منتظر است تا فشارهای تورمی ناشی از ناامنی در سه گلوگاه، دولتهای غربی را از درون با بحران مواجه کند.
شکستِ منطق محاصره
راهبرد «خشم اقتصادی» جِنت یلن و «فشار نهایی» ترامپ، با یک واقعیت سخت برخورد کرده است؛ در همتنیدگی امنیت سه گلوگاه. ایران با نفوذ بر هرمز و بابالمندب، و چین با مدیریت هوشمندانه مالاکا، مثلثی ساختهاند که هرگونه فشار بر یک ضلع آن، باعث انفجار در ضلع دیگر میشود. امروز ائتلاف تهران-پکن نه تنها از محاصره عبور کرده، بلکه با به چالش کشیدن هژمونی دریایی آمریکا، در حال اثبات این حقیقت است که دوران «پلیس دریایی» بودنِ واشینگتن به پایان رسیده و جغرافیای جدید انرژی، با اراده قدرتهای آسیایی رقم میخورد. پکن و تهران ثابت کردهاند که شاهرگهای جهان را نمیتوان با دستورات توییتری یا قطعنامههای خزانهداری مسدود کرد.
نظرات بسته شده است، اما بازتاب و پینگ باز است.