هرمز دیگر یک گلوگاه نیست، سناریوی جدید بازار جهانی انرژی است
سینیوز* – تنگه هرمز دیگر فقط یک گلوگاه مختلشده در نقشه کشتیرانی جهان نیست؛ به نظر میرسد بازار اکنون در حال تغییر دادن قواعد تصمیمگیری خود بر اساس این فرض است که اختلال در این تنگه ممکن است برای مدت طولانی ادامه داشته باشد.
Lloyd’s List در تازهترین ارزیابی خود از بازار، این تغییر را با عبارتی معنادار توصیف کرده است؛ بستهماندن هرمز به «سناریوی پایه» بازار تبدیل شده است! یعنی شرکتهای کشتیرانی و صاحبان محموله دیگر نمیتوانند برنامههای خود را بر مبنای بازگشت سریع تردد به وضعیت پیش از بحران تنظیم کنند.
نفتکش دیگر یک ظرفیت عمومی نیست
Lloyd’s List میگوید ناوگان جهانی نفتکش ها که پیشتر تا حد زیادی یک ظرفیت قابلجایگزینی برای تجارت بینالمللی محسوب میشد، اکنون در حال تقسیم شدن به مجموعههای معاملاتی متمایز است. شرکتهای ملی نفت و تولیدکنندگان منطقه خلیج فارس بیش از گذشته به دنبال کنترل مستقیم یا غیرمستقیم ظرفیت حمل هستند.به بیان سادهتر مسئله فقط این نیست که «کشتی برای حمل نفت وجود دارد یا نه»؛ مسئله این است که کدام کشتی، تحت چه مالکیتی، با چه پرچمی و برای کدام محموله حاضر است وارد یک مسیر پرریسک شود!
بازار به جای «بازگشت»، در حال قیمتگذاری «تداوم» است
رویترز در تازهترین دادههای خود از Kpler گزارش کرده بود که در یک آخر هفته تنها پنج کشتی حامل کالا از هرمز عبور کردند و در روز بعد هیچ عبور ثبتشدهای وجود نداشت؛ این رقم در آخر هفته قبل ۳۱ فروند بود. پیش از آغاز جنگ نیز تعداد عبورهای روزانه از این آبراه بیش از ۱۳۰ فروند بود.
البته دادههای AIS تصویر کاملی ارائه نمیکنند، زیرا بخشی از کشتیها با خاموشکردن فرستندههای خود از دید سامانههای ردیابی خارج میشوند. همین مسئله باعث شده بازار برای ارزیابی وضعیت واقعی تردد، ناچار به استفاده از دادههای مکمل و تحلیل رفتاری کشتیها باشد اما اهمیت ماجرا در خود عدد عبور نیست؛ در رفتاری است که این اعداد ایجاد کردهاند.
وقتی شرکتها احتمال میدهند وضعیت فعلی ادامه پیدا کند، دیگر نمیتوانند تمام ظرفیت خود را برای یک شبکه حملونقل طراحی کنند که تنها در شرایط عادی کار میکند.
هرمز حتی بازار LNG را هم به یک تناقض تازه رسانده است
Lloyd’s List مینویسد اختلال در عرضه LNG قطر در کوتاهمدت باعث محدودتر شدن عرضه و حمایت از بازار شده، اما همین تغییر مسیر عرضه میتواند در بلندمدت به ایجاد مازاد بیشتر LNG منجر شود و فشار بیشتری بر نرخهای حمل کشتیهای LNG وارد کند.
ممکن است کمبود فیزیکی محموله در یک منطقه، قیمت انرژی را بالا ببرد، اما در طرف دیگر بازار، تغییر مسیر تجارت و ایجاد مسیرهای جدید عرضه، مسافتهای حمل، موقعیت کشتیها و توازن عرضه و تقاضای ناوگان LNG را به شکل دیگری تحت تأثیر قرار دهد.به همین دلیل، اثر هرمز را نمیتوان فقط با قیمت گاز یا نرخ اجاره کشتی اندازهگیری کرد؛ باید دید جریان محمولهها چگونه در حال بازآرایی است.
برنده کوتاهمدت بازار، الزاماً برنده بلندمدت نیست
رشد نرخهای نفتکش در هفتههای اخیر باعث شده صاحبان کشتی از یکی از قدرتمندترین بازارهای سالهای اخیر بهرهمند شوند. Lloyd’s List نیز از جهش دوباره نرخهای نفتکشهای نفت خام خبر داده و تأکید کرده که تداوم بحران میتواند تقاضای بیشتری برای نفتکش ایجاد کند اما همین رونق میتواند یک اثر معکوس نیز داشته باشد!
اگر صاحبان کشتی اطمینان پیدا کنند که نرخها برای مدت طولانی بالا باقی میماند، انگیزه برای خرید کشتی، سفارش ساخت و ورود سرمایه جدید افزایش مییابد. در نتیجه، بازاری که امروز با کمبود ظرفیت مواجه است، ممکن است چند سال بعد با رشد قابلتوجه عرضه ناوگان روبهرو شود.
بنابراین، بحران هرمز میتواند همزمان دو بازار متفاوت بسازد؛ بازار امروز که در آن ظرفیت حمل کمیاب و گران است و بازار فردا که ممکن است با ناوگان بزرگتر و رقابت شدیدتر مواجه شود.
یک پیام مهم برای بنادر منطقه
وقتی جریان مستقیم کالا و انرژی دچار اختلال میشود، بنادری که امکان ذخیرهسازی، انتقال کشتی به کشتی، سوخترسانی، ترانشیپمنت و اتصال سریع به شبکه زمینی دارند، اهمیت بیشتری پیدا میکنند.به همین دلیل، رقابت بندری در خلیج فارس دیگر صرفاً بر سر افزایش تعداد کانتینر یا تن کالای عبوری نیست؛ در شرایط جدید، انعطافپذیری بندر و توانایی آن برای جذب جریانهای غیرمنتظره میتواند به یک مزیت رقابتی تبدیل شود.این همان نقطهای است که بحران هرمز را از یک مسئله امنیتی به یک مسئله ساختاری برای صنعت کشتیرانی تبدیل میکند.
هرمز ممکن است روزی دوباره به شرایط عادی بازگردد؛ اما بازار تا آن زمان منتظر نخواهد ماند. شرکتهای کشتیرانی، مالکان نفتکشها، تولیدکنندگان انرژی و بنادر در حال تصمیمگیری بر اساس جهانی هستند که در آن امنیت مسیر دیگر یک فرض بدیهی نیست، بلکه بخشی از قیمت واقعی تجارت دریایی است.
و شاید مهمترین تغییر همین باشد هرمز دیگر فقط یک مسیر عبور نیست؛ به معیاری برای سنجش تابآوری صنعت کشتیرانی تبدیل شده است.
نظرات بسته شده است، اما بازتاب و پینگ باز است.