شریان‌های تجارت اروپا در انتظار بودجه ۱۰۰ میلیارد یورویی
به گزارش سی‌نیوز، به نقل از ترجمه و گردآوری جناب آقای ناجی‌پور، نایب‌رئیس هیئت‌مدیره انجمن کشتیرانی و خدمات وابسته ایران، ائتلافی متشکل از بیش از ۴۰ سازمان و اتحادیه فعال در حوزه حمل‌ونقل دریایی، بنادر، لجستیک، راه‌آهن و حمل‌ونقل جاده‌ای اروپا، در نامه‌ای سرگشاده به تاریخ ۱۹ فوریه ۲۰۲۶، خواستار افزایش بودجه زیرساخت‌های حمل‌ونقل اتحادیه اروپا به حداقل ۱۰۰ میلیارد یورو شدند.
بیش از ۴۰ تشکل و سازمان فعال در صنعت حمل‌ونقل اروپا با انتشار نامه‌ای سرگشاده، خواستار افزایش بودجه زیرساخت‌های حمل‌ونقل اتحادیه اروپا به حداقل ۱۰۰ میلیارد یورو شدند؛ درخواستی که با هدف تقویت تاب‌آوری زنجیره تأمین، افزایش رقابت‌پذیری اقتصادی و آماده‌سازی شبکه حمل‌ونقل این قاره در برابر بحران‌های ژئوپلیتیکی و امنیتی مطرح شده است.
به گزارش سی‌نیوز، ائتلافی از سازمان‌ها و اتحادیه‌های فعال در حوزه حمل‌ونقل دریایی، بنادر، لجستیک، راه‌آهن و حمل‌ونقل جاده‌ای اروپا در نامه‌ای سرگشاده به تاریخ ۱۹ فوریه ۲۰۲۶، از کشورهای عضو و کمیسیون اروپا خواستند در چارچوب بودجه چندساله آینده اتحادیه اروپا، سهم بیشتری از منابع مالی را به توسعه و نوسازی زیرساخت‌های حمل‌ونقل اختصاص دهند.
امضاکنندگان این نامه با تأکید بر اینکه حمل‌ونقل ستون فقرات بازار داخلی اروپا و پیونددهنده اقتصاد این قاره با بازارهای جهانی است، هشدار داده‌اند که تداوم کمبود سرمایه‌گذاری در این بخش می‌تواند توانایی اروپا برای مقابله با بحران‌های اقتصادی، اختلالات زنجیره تأمین و تهدیدات امنیتی را تضعیف کند.
محور اصلی این درخواست، افزایش بودجه برنامه «تسهیلات اتصال اروپا» (CEF) به حداقل ۱۰۰ میلیارد یورو است؛ برنامه‌ای که از پروژه‌های راهبردی زیرساختی و توسعه ارتباطات حمل‌ونقلی میان کشورهای عضو اتحادیه اروپا حمایت می‌کند.
عبور از حمل‌ونقل اقتصادی به زیرساختی راهبردی
یکی از نکات قابل‌توجه این نامه، تغییر نگاه به زیرساخت‌های حمل‌ونقل از یک ابزار صرفاً اقتصادی به یکی از مؤلفه‌های امنیت و تاب‌آوری اروپا است.
سازمان‌های امضاکننده معتقدند تشدید تنش‌های ژئوپلیتیکی، تغییرات اقلیمی و افزایش آسیب‌پذیری زنجیره‌های تأمین، ضرورت بازنگری در سیاست‌های سرمایه‌گذاری حمل‌ونقل را بیش از گذشته آشکار کرده است.
در این نامه تأکید شده که شبکه حمل‌ونقل اروپا باید علاوه بر پاسخگویی به نیازهای تجاری و جابه‌جایی مسافر، قابلیت پشتیبانی از جابه‌جایی تجهیزات و نیروهای نظامی را نیز داشته باشد.
به اعتقاد این ائتلاف، بخش قابل‌توجهی از زیرساخت‌های فعلی اروپا هنوز برای استفاده دوگانه نظامی و غیرنظامی آمادگی کافی ندارند و در برابر اختلالات طبیعی یا بحران‌های ناشی از فعالیت‌های انسانی آسیب‌پذیر هستند.
از همین رو، رفع گلوگاه‌های زیرساختی، تکمیل مسیرهای ارتباطی ناقص، افزایش ظرفیت شبکه‌ها و توسعه مسیرهای جایگزین در چارچوب شبکه حمل‌ونقل فراآروپایی (TEN-T)، از مهم‌ترین اولویت‌های مطرح‌شده در این نامه است.
پایان اتکای مطلق به مدل «درست به‌موقع»
بخش دیگری از این نامه به تغییر رویکرد اروپا در مدیریت زنجیره تأمین اختصاص دارد.
ائتلاف حمل‌ونقل اروپا معتقد است شرایط جدید اقتصاد جهانی نشان داده که اتکای صرف به مدل «درست به‌موقع» (Just-in-Time)، که بر کاهش موجودی انبار و تحویل دقیق کالا در زمان موردنیاز استوار است، برای مواجهه با بحران‌های گسترده کافی نیست.
در مقابل، امضاکنندگان بر ضرورت حرکت به سمت الگوی «آمادگی برای شرایط اضطراری» (Just-in-Case) تأکید کرده‌اند؛ رویکردی که ایجاد ظرفیت‌های ذخیره، مسیرهای حمل جایگزین و زیرساخت‌های پشتیبان را برای جلوگیری از توقف جریان کالا ضروری می‌داند.
این تغییر رویکرد برای بنادر، شرکت‌های کشتیرانی و فعالان لجستیک اهمیت ویژه‌ای دارد؛ زیرا اختلال در یک مسیر اصلی حمل‌ونقل می‌تواند زنجیره‌ای از تأخیرها، افزایش هزینه‌ها و محدودیت‌های تأمین کالا را در بخش‌های مختلف اقتصاد ایجاد کند.
بنادر و لجستیک در کانون مطالبه سرمایه‌گذاری
حضور سازمان‌های تخصصی دریایی و بندری در میان امضاکنندگان این نامه، نشان‌دهنده جایگاه زیرساخت‌های بندری و خدمات لجستیکی در برنامه‌های راهبردی حمل‌ونقل اروپا است.
سازمان بنادر دریایی اروپا (ESPO)، فدراسیون اپراتورهای خصوصی بنادر و پایانه‌ها (FEPORT)، انجمن اروپایی کارگزاران و نمایندگان کشتیرانی (ECASBA) و انجمن اروپایی خدمات فورواردری، حمل‌ونقل، لجستیک و گمرک (CLECAT) از جمله تشکل‌هایی هستند که در این مطالبه مشترک مشارکت دارند.
همچنین حضور شورای صاحبان کالا در اروپا (ESC)، سازمان بنادر بالتیک (BPO) و فدراسیون بنادر داخلی اروپا (EFIP) بیانگر گستردگی این درخواست در بخش‌های مختلف زنجیره حمل‌ونقل است.
از منظر صنعت دریایی، تأکید این ائتلاف بر اتصال مؤثر شبکه‌های حمل‌ونقل، اهمیت توسعه ارتباطات پسکرانه‌ای بنادر، افزایش ظرفیت جابه‌جایی کالا و کاهش وابستگی به مسیرهای محدود را برجسته می‌کند.
در واقع، هدف مطرح‌شده صرفاً افزایش ظرفیت فیزیکی بنادر نیست، بلکه ایجاد شبکه‌ای یکپارچه از حمل‌ونقل دریایی، ریلی، جاده‌ای و آبراه‌های داخلی است که بتواند در شرایط عادی و بحرانی، جریان تجارت را حفظ کند.
شکاف سرمایه‌گذاری؛ مانع تحقق اهداف اروپا
امضاکنندگان نامه در بخش دیگری از درخواست خود هشدار داده‌اند که فاصله میان نیازهای واقعی سرمایه‌گذاری و منابع مالی موجود، به یکی از موانع اصلی توسعه شبکه حمل‌ونقل اروپا تبدیل شده است.
به اعتقاد آنان، بسیاری از پروژه‌های زیرساختی با وجود برخورداری از منافع گسترده اقتصادی و اجتماعی، بازده مالی مستقیمی ندارند که بتواند سرمایه‌گذاری موردنیاز را به‌طور کامل تأمین کند.
از این رو، حمایت مالی اتحادیه اروپا و اختصاص کمک‌های بلاعوض برای اجرای پروژه‌های راهبردی ضروری ارزیابی شده است.
در این نامه همچنین تأکید شده که منابع مالی عمومی می‌توانند نقش محرک برای جذب سرمایه‌گذاری بخش خصوصی و بودجه‌های ملی را ایفا کنند.
ائتلاف حمل‌ونقل اروپا با اشاره به عملکرد برنامه CEF اعلام کرده است که تقاضا برای دریافت حمایت مالی از این برنامه به‌صورت مستمر از منابع موجود فراتر رفته و محدودیت بودجه، امکان اجرای بخشی از پروژه‌های ضروری را کاهش داده است.
رقابت‌پذیری صنعتی اروپا در گرو شبکه حمل‌ونقل
در این نامه، توسعه زیرساخت‌های حمل‌ونقل به‌عنوان یکی از پیش‌شرط‌های حفظ رقابت‌پذیری صنعتی اروپا معرفی شده است.
امضاکنندگان معتقدند دستیابی به اهداف صنعتی، تأمین مواد اولیه حیاتی، کاهش انتشار کربن و حفظ استقلال زنجیره تأمین، بدون برخورداری از شبکه حمل‌ونقلی کارآمد و قابل‌اطمینان امکان‌پذیر نخواهد بود.
در همین ارتباط، به گزارش‌های ماریو دراگی و انریکو لتا درباره آینده رقابت‌پذیری و بازار داخلی اروپا اشاره شده که بر اهمیت زیرساخت‌های ارتباطی و حمل‌ونقل در رشد اقتصادی، اشتغال و انسجام منطقه‌ای تأکید دارند.
بر این اساس، سرمایه‌گذاری در حمل‌ونقل دیگر صرفاً هزینه‌ای برای توسعه زیرساخت‌ها تلقی نمی‌شود، بلکه بخشی از سیاست صنعتی و اقتصادی اروپا برای حفظ جایگاه خود در تجارت جهانی به شمار می‌رود.
پیام یک مطالبه ۱۰۰ میلیارد یورویی برای آینده حمل‌ونقل
درخواست مشترک بیش از ۴۰ سازمان حمل‌ونقلی اروپا را می‌توان نشانه‌ای از افزایش اهمیت تاب‌آوری لجستیکی در سیاست‌گذاری اقتصادی این قاره دانست.
تأکید هم‌زمان بر امنیت، رقابت‌پذیری، توسعه مسیرهای جایگزین و کاهش آسیب‌پذیری زنجیره تأمین نشان می‌دهد که صنعت حمل‌ونقل اروپا خواستار جایگاهی فراتر از یک بخش خدماتی در تصمیم‌گیری‌های کلان اتحادیه است.
این رویکرد همچنین بیانگر آن است که در شرایط افزایش نااطمینانی‌های ژئوپلیتیکی، برخورداری از زیرساخت‌های متنوع و ظرفیت‌های پشتیبان، به اندازه سرعت و هزینه حمل‌ونقل اهمیت یافته است.
با این حال، رقم ۱۰۰ میلیارد یورو در حال حاضر مطالبه سازمان‌های امضاکننده برای بودجه آینده برنامه CEF است و نباید آن را به معنای تصویب یا تخصیص قطعی این اعتبار تلقی کرد.
این گزارش بر اساس نامه سرگشاده ائتلاف سازمان‌های حمل‌ونقل اروپا به تاریخ ۱۹ فوریه ۲۰۲۶، با گردآوری و ترجمه جناب آقای ناجی‌پور، تهیه و تنظیم شده است.
نظرات بسته شده است، اما بازتاب و پینگ باز است.