جای خالی ناوگان چابک در روزهای بحران ؛ نسخه‌ای که ۱۰ سال روی میز ماند!
سی‌نیوز ـ جنگ یک ضعف قدیمی صنعت دریایی ایران روشن کرد؛ وقتی یک شناور از مدار خارج شود، چه چیزی جای آن را می‌گیرد؟در شرایط عادی، آسیب‌دیدن یا توقف یک کشتی را می توان با تغییر برنامه، اجاره شناور دیگر یا جابه جایی بخشی از بار مدیریت کرد؛ اما در روزهای بحران و جنگ، ماجرا به این سادگی نیست. مالکان خارجی برای ورود به مناطق پرریسک محتاط تر می‌شوند، هزینه چارتر بالا می‌رود، بیمه محدودتر و گران تر می‌شود و تعمیر یک کشتی آسیب دیده نیز ممکن است با مشکل تأمین قطعه ، خدمات فنی و زمان طولانی توقف روبه رو شود.
همین مسئله امروز اهمیت پیشنهادی را یادآوری می‌کند که حدود یک دهه قبل از سوی بخش خصوصی مطرح شده بود؛ توسعه شبکه‌ای گسترده تر از شرکت‌های کشتیرانی کوچک و متوسط که بتوانند در کنار مجموعه‌های بزرگ، بخشی از حمل منطقه‌ای و نیازهای متنوع تجارت کشور را برعهده بگیرند.
چنین شرکت‌هایی امروز در ایران وجود دارند و در بازار حمل فعال اند اما تعداد و توان مالی و عملیاتی آنها هنوز به اندازه‌ای نیست که بتوانند در شرایط فوق‌العاده، نقش یک پشتوانه گسترده برای ناوگان کشور ایفا کنند.
یک کشتی کمتر، فقط یک کشتی کمتر نیست
در روزهای جنگ، خروج یک شناور از سرویس صرفاً به معنای از دست رفتن یک دارایی چند میلیون دلاری نیست. ممکن است ظرفیت یک مسیر مشخص کاهش پیدا کند، برنامه حمل یک محموله به‌هم بخورد یا فشار بیشتری روی شناورهای باقی‌مانده وارد شود.هرچه تعداد بازیگران و ظرفیت‌های مستقل کمتر باشد، اثر چنین اتفاقی نیز بزرگ تر خواهد بود.
این همان نقطه‌ای است که تنوع ناوگان اهمیت پیدا می‌کند. شرکت‌های بزرگ ستون اصلی تجارت دریایی کشور هستند، اما قرار نیست تمام نیازهای بازار فقط بر دوش چند مجموعه بزرگ قرار گیرد. سرویس‌های منطقه‌ای، حمل محموله‌های کوچک تر و برخی مسیرهای کوتاه می‌توانند توسط مجموعه‌های خصوصی بیشتری پوشش داده شوند و بخشی از ظرفیت شرکت‌های بزرگ را برای مأموریت‌های اصلی تر آزاد کنند.
توسعه این بخش البته با صدور چند مجوز اتفاق نمی‌افتد. خرید یا اجاره شناور نیازمند سرمایه سنگین است و شرکت‌های کوچک در دسترسی به منابع مالی، تسهیلات بانکی، ارز، بیمه و ضمانت‌نامه با محدودیت بیشتری روبه رو هستند.
در نتیجه اگر قرار است این شرکت‌ها سهم بزرگ تری از حمل دریایی کشور بگیرند، حمایت نیز باید به همان اندازه عملی باشد؛ از تسهیل تأمین مالی گرفته تا فراهم کردن شرایط مناسب‌تر برای خرید، اجاره و بهره برداری از شناور.
سازمان بنادر و دریانوردی در سال‌های گذشته در بخش‌هایی از این مسیر همراهی کرده است، اما ساخت یک بدنه قدرتمند خصوصی تنها از عهده یک سازمان برنمی‌آید و به هماهنگی شبکه بانکی، بیمه‌ای، ارزی و سایر دستگاه‌های اقتصادی کشور نیاز دارد.
حدود ده سال برای تقویت چنین ظرفیتی فرصت وجود داشت. امروز شرکت‌های کوچک و متوسط فعال اند اما بحران نشان می دهد همین بدنه موجود نیز باید بسیار جدی تر حمایت و تقویت شود.
نظرات بسته شده است، اما بازتاب و پینگ باز است.