بازگشت اجباری به هرمز؛ سهم عمان از دردسر جدید صادرات نفت عربستان!

سی نیوز*- عربستان سعودی ماه ها تلاش کرده بود با انتقال میلیون ها بشکه نفت از شرق این کشور به ساحل دریای سرخ، وابستگی صادرات خود به تنگه هرمز را کاهش دهد؛ اما آسیب دیدن خط لوله استراتژیک شرق به غرب، معادله را تغییر داده است. حالا بخشی از نفت عربستان دوباره از پایانه های داخل خلیج فارس بارگیری می شود، از تنگه هرمز عبور می کند و در آن سوی این آبراه ، در آب های عمان، به نفتکش های مشتریان تحویل داده می شود.

خط لوله حدود ۱۲۰۰ کیلومتری شرق به غرب عربستان در ماه های گذشته به یکی از مهم ترین مسیرهای جایگزین هرمز تبدیل شده بود. این خط قادر بود روزانه حدود ۴ تا ۵ میلیون بشکه نفت را از مناطق تولیدی شرق عربستان به بندر ینبع در ساحل دریای سرخ منتقل کند؛ اما حملات اخیر به این زیرساخت، فعالیت آن را مختل و بارگیری نفت در ینبع را متوقف کرد.

با آسیب این مسیر، عربستان بخشی از همان نفت را دوباره به پایانه های شرقی خود در خلیج فارس بازگردانده است. گزارش رویترز نشان می دهد آرامکو عرضه نفت خام Arab Light، Arab Medium و Arab Heavy به مشتریان آسیایی را برای تحویل از طریق عملیات کشتی به کشتی یا STS در نزدیکی بندر صحار عمان افزایش داده است.

به بیان ساده، مسیری که برای دور زدن هرمز طراحی شده بود فعلا بخشی از ظرفیت خود را از دست داده و عربستان بار دیگر به همان آبراهی وابسته شده که طی ماه های گذشته تلاش می کرد وابستگی خود به آن را کاهش دهد.

نفت دوباره از هرمز می گذرد

البته یک تفاوت مهم وجود دارد. عربستان نفت را در رأس تنوره و دیگر پایانه های خلیج فارس بارگیری می کند و کشتی حامل باید برای رسیدن به دریای عمان از تنگه هرمز عبور کند؛ اما نفتکش اصلی خریدار الزاما وارد خلیج فارس نمی شود.

محموله پس از عبور از هرمز به محدوده صحار می رسد و در آنجا از طریق عملیات STS به نفتکش دیگری منتقل می شود. به این ترتیب، نفت عربستان دوباره به هرمز بازگشته، اما خریداران تلاش می کنند کشتی های اصلی خود را بیرون از منطقه پرریسک نگه دارند.

همین نکته اهمیت عمان را افزایش داده است. صحار اکنون نه به عنوان جایگزین تولید یا پایانه های عربستان، بلکه به عنوان حلقه واسطی میان نفت سعودی داخل خلیج فارس و مشتریان آسیایی عمل می کند.

باید گفت  ایجاد مسیرهای جایگزین می تواند وابستگی به تنگه هرمز را کاهش دهد، اما حذف کامل این آبراه از معادلات انرژی خلیج فارس برای کشور های منطقه  بسیار دشوار است.

حتی تحلیل اخیر Reuters Breakingviews نیز با اشاره به آسیب خط لوله شرق به غرب تاکید کرده که آسیب پذیری مسیرهای زمینی جایگزین نشان می دهد کنار گذاشتن هرمز پروژه ای بسیار پیچیده تر و طولانی تر از آن چیزی است که صرفا با احداث چند خط لوله محقق شود.

صحار، حلقه تازه زنجیره نفت خلیج فارس

برای عمان، این بحران در مقابل می تواند اهمیت ژئوگرافی دریایی صحار را افزایش دهد. قرار گرفتن این بندر در دریای عمان و خارج از تنگه هرمز باعث شده نفتکش های آسیایی بدون ورود به خلیج فارس بتوانند در این منطقه نفت دریافت کنند.

این بخش در واقع مصداق تازه همان نکته ای است که پیش تر در گزارش «برای من آب نداشت، برای تو که نان داشت! سهم عمان از تنگه هرمز» به آن اشاره کرده بودیم؛ اینکه اختلال در مسیرهای دریایی منطقه، برای برخی بازیگران هزینه می سازد اما می تواند برای عمان به فرصت خدماتی و درآمدی تبدیل شود.