عمان، شریک دزد و رفیق قافله نشود!

سی نیوز-*پادشاهی عمان دهه‌هاست که نان «بی‌طرفی مثبت» خود را می‌خورد؛ کشوری که در میانه توفان‌های خاورمیانه، همواره نقش لنگرگاه آرامش و اتاق خلوت گفتگوهای محرمانه تهران و غرب را بازی کرده است. اما تحولات ۴۸ ساعت گذشته در تنگه هرمز  نشان داد که مسقط در یک خطای محاسباتی آشکار، پا در کفش بزرگ‌تر از اندازه خود کرده است. تلاش برای دور زدن تهران در حیاتی‌ترین آب‌راه انرژی جهان، بیش از آنکه یک راهکار اقتصادی باشد، یک انتحار دیپلماتیک برای پادشاهی عمان به نظر می‌رسد.

 توهم مسیرهای جایگزین

داستان از جایی شروع شد که عمان با چراغ سبز شورای همکاری خلیج فارس (GCC) و واشنگتن، ایده یک «کریدور دریایی مستقل» چسبیده به سواحل خود را کلید زد تا بار ترافیک کانتینری را بدون نیاز به هماهنگی با ایران تخلیه کند. اما واقعیت‌های سخت ژئوپلیتیک، بسیار لجوج‌تر از آن هستند که با خط‌کشی‌های فانتزی روی نقشه‌های دریایی تغییر کنند. طبق استانداردهای بین‌المللی دریانوردی، شاه‌راه خروجی تنگه هرمز به طور طبیعی در آغوش آب‌های سرزمینی ایران قرار دارد. اصرار مسقط بر تعریف یک بازی مستقل و منهای تهران، چیزی جز دعوت از ناامنی به عمق سواحل صُحار و دُقم نبود؛ گزاره‌ای که با بیانیه قاطع هشدارآمیز سپاه پاسداران و توقف فوری طرح، صحت آن در عمل ثابت شد.

 بهای سنگین تک‌روی

مقامات عمان باید این واقعیت اقتصادی را به خوبی درک کنند که رونق بی‌سابقه بنادر نوپای این کشور در اقیانوس هند، در گروی یک خلیج فارس آرام و باثبات است. تن دادن به منویات تنش‌آفرین بازیگران فرامنطقه‌ای و تبدیل شدن به مجری طرح‌های دیکته‌شده از سوی اعضای تندروی شورای همکاری، بزرگ‌ترین دارایی استراتژیک عمان یعنی «اعتماد متقابل با تهران» را به حراج می‌گذارد. وقتی سواحل عمان به خط مقدم تقابل نظامی بدل شود، اولین خروجی آن، پرواز فرشته‌های سرمایه‌گذاری و نجومی شدن نرخ بیمه‌های دریایی خواهد بود؛ بهایی سنگین که مسقط به تنهایی باید بار آن را به دوش بکشد.

 بازگشت به واقع‌گرایی؛ فرمول امنیت، بومی است نه وارداتی

تنها چند روز از توافق تهران و مسقط برای تشکیل کارگروه مشترک مدیریت تنگه هرمز می‌گذرد؛ فرمولی کاملاً بومی و واقع‌گرایانه که امنیت را بر پایه منافع دو همسایه دیرینه تعریف می‌کرد. عدول عمان از این مسیر مصالحه تحت فشارهای خارجی، یک عقب‌گرد آشکار بود. برای پادشاهی عمان، هیچ پناهگاهی امن‌تر از بازگشت به توازن سنتی و هماهنگی تنگاتنگ با تهران نیست. شاه‌کلید قفل ترافیک دریایی منطقه نه در واشنگتن است و نه در مقر شورای همکاری خلیج فارس؛ این کلید تنها با دستان تهران و مسقط و بر مدار به رسمیت شناختن حاکمیت عینی ایران بر آب‌های منطقه می‌چرخد. عمان برای حفظ بقای استراتژیک خود، باید هماهنگ با واقعیتِ تهران بازی کند، نه در زمینِ دیگران.