ضوابط جدید بیمکو برای رفع اختلافات حقوقی و کیفیت سوختهای پاک در کشتیرانی
سی نیوز-*: کانون بینالمللی کشتیرانی (بیمکو)، بزرگترین مرجع تنظیم قراردادهای دریایی جهان، یک قانون اجباری جدید برای سال ۲۰۲۶ منتشر کرد که تکلیف استفاده از «سوختهای زیستی یا بیوسوختها» را در کشتیهای اجارهای کاملاً روشن میکند. این قانون جدید که به زبان ساده، تقسیم وظایف و تعیین مسئولیت حقوقی میان «صاحب کشتی» و «مستأجر کشتی» است، قرار است به بزرگترین ابهام فنی این روزهای صنعت دریانوردی پایان دهد.
برای درک اهمیت این خبر باید دانست که این روزها سازمانهای جهانی، مالکان ناوگان تجاری را مجبور کردهاند برای کاهش آلودگی هوا، به جای مازوت و گازوئیلهای سنگین، از سوختهای پاکِ زیستی (Biofuels) مانند بیودیزلها یا ترکیبات متیل استر اسید چرب (FAME) استفاده کنند. اما این سوختهای کمکربن یک چالش بزرگ فنی دارند؛ کیفیت آنها مانند سوختهای فسیلی سنتی پایدار نیست، در مخازن تهنشین میشوند و در صورت ناخالصی یا عدم سازگاری، میتوانند موتورهای چند میلیون دلاری کشتیها را به کل نابود کنند. همین موضوع باعث شده بود که در قراردادهای اجاره زمانی کشتی (Time Charter)، مدام میان مالکان و شرکتهای مستأجر (که وظیفه خرید و تأمین سوخت را دارند) بر سرِ اینکه «اگر موتور به خاطر سوخت زیستی خراب شد، خسارت با کیست؟» اختلافات حقوقی شدیدی راه بیفتد.
حالا بیمکو با این کلوز (بند قراردادی) جدید، یک فرمول مشخص روی میز گذاشته است. طبق این قانون، از این پس مستأجر یا همان اجارهکننده کشتی موظف است حداقل ۷۲ ساعت قبل از اینکه کشتی موتورهایش را با سوخت جدید روشن کند، به صورت کتبی مشخصات فنی، گرید، میزان ترکیب و حجم سوخت زیستی خریداریشده را به مالک کشتی اعلام کند. مهمتر از همه اینکه، اگر سوخت زیستیِ تأمینشده با استانداردهای بینالمللی (ایزو) مغایرت داشته باشد و به موتور یا سیستمهای فنی کشتی آسیب بزند، تمام مسئولیت و غرامت مالی بر عهده مستأجر خواهد بود.
در طرف مقابل، صاحب کشتی هم وظایفی دارد؛ او باید تضمین کند که تجهیزات سوخترسانی و موتور کشتیاش توانایی و کشش سوزاندن این بیوسوختها را دارد و خدمه و ملوانانش آموزشهای عملی لازم را برای نگهداری، جداسازی محمولهها در مخازن و کار با این سوختهای حساس دیدهاند. همچنین از آنجا که سوختهای زیستی ارزش حرارتی متفاوتی دارند و ممکن است سرعت کشتی را کم کنند، این قانون مکانیزمی را برای تعدیل گارانتیهای سرعت و مصرف سوخت در قرارداد پیشبینی کرده است تا جلوی ادعاهای خسارت بیمورد گرفته شود.
مقامات ارشد بیمکو تأکید کردهاند که این کلوز حاصل ماهها رایزنی با متخصصان سوخت، مالکان کشتی، مستأجران و کلوپهای بیمه دریایی (P&I) است. با این حساب، فاکتورهای مبهم و ترس از خرابیهای ناگهانی از بازار اجاره کشتی حذف میشود و شرکتهای کشتیرانی میتوانند با خیال راحتتر و بدون دغدغههای حقوقی، به سمت دریانوردی سبز و کاهش انتشار گازهای گلخانهای حرکت کنند.
نظرات بسته شده است، اما بازتاب و پینگ باز است.