پشت پرده رسوب ۲۰ هزار کانتینر در پاکستان؛ شایعه یا واقعیت؟

سی نیوز-*طی روزهای گذشته، سایه سنگین تنش‌های ژئوپلیتیک و تحولات نظامی در حوزه‌ی خلیج فارس، خود را در قامت یک بحران لجستیکی بزرگ در بنادر همسایه نشان داده است. انتشار خبر سرگردانی و دپوی نزدیک به ۲۰ هزار کانتینر از کالاهای وارداتی مقصد ایران در بنادر منطقه، به‌ویژه بندر کراچی پاکستان، موجی از نگرانی را در میان فعالان اقتصادی و تاجران کشور ایجاد کرده است. بررسی‌های میدانی و تحلیل گزارش‌های بین‌المللی توسط خبرنگار ما حکایت از آن دارد که خطوط کشتیرانی خارجی با استناد به بندهای امنیتی و شرایط «فورس ماژور»، از ورود به آب‌های ایران خودداری کرده و بارهای عظیمی را که زنجیره تامین کشور به آن‌ها وابسته است، در بنادر واسط تخلیه کرده‌اند؛ اقدامی که عملاً بار ناگهانی و سنگینی را به زیرساخت‌های بندرگاهی پاکستان تحمیل کرده است.

اما این سکه روی دیگری نیز دارد که ریشه در چالش‌های داخلی خود پاکستان دوانده است. گزارش رسانه‌های اقتصادی در اسلام‌آباد و کراچی نشان می‌دهد که بنادر این کشور پیش از این نیز به دلیل بحران شدید ذخایر ارزی و عدم گشایش اعتبار (LC) برای بازرگانان خود، با فلج لجستیکی و رسوب بی‌سابقه کالا دست‌وپنجه نرم می‌کردند. این ترافیک فرساینده درون‌بندری، حالا با توقف هزاران کانتینر ایرانی ترکیب شده و یک گره کور حقوقی و اداری ایجاد کرده است. بزرگترین مانع در این میان، فرآیند پیچیده «سوییچ بارنامه» است؛ چراکه تغییر اسناد حمل از مسیر دریایی به زمینی، به دلیل هراس شرکت‌های بزرگ کشتیرانی از تحریم‌های ثانویه، در بروکراسی شدید گمرک پاکستان قفل شده و زمان به ضرر تاجران ایرانی در حال سپری شدن است.

در همین حال، زنگ خطر برای متروکه شدن این کالاها و جریمه‌های سنگین دلاری به صدا درآمده است. طبق قوانین سخت‌گیرانه گمرک پاکستان، کالاهایی که بیش از مهلت مجاز در بنادر بمانند در خطر ضبط یا حراج قرار می‌گیرند، ضمن اینکه جریمه‌های روزانه دموراژ (معطلی کانتینر) بار مالی کمرشکنی را به صاحبان کالا تحمیل می‌کند. برای مهار این بحران، رایزنی‌های فشرده دیپلماتیک میان تهران و اسلام‌آباد آغاز شده و دولت پاکستان موافقت کرده است تا با بازگشایی یک کریدور جاده‌ای موقت تحت رویه ترانزیت بین‌المللی (TIR)، امکان انتقال زمینی این بارها را از بنادر کراچی و گوادر به سمت مرزهای تفتان و گبد فراهم کند. با این حال، کارشناسان هشدار می‌دهند که کمبود کامیون‌های ترانزیتی، گرانی سوخت در پاکستان و ضعف زیرساخت‌های انبارداری در مرزهای شرقی ایران، سرعت این انتقال را به شدت کند کرده و حل این بحران نیازمند یک عزم جهادی و تسهیلات ویژه گمرکی در داخل کشور است.