از شانگهای تا گوتنبرگ؛ صنعت کشتیرانی جهان در وضعیت قرمز

سی نیوز-سرویس بین الملل-* در حالی که صنعت دریانوردی جهان در بهار 1405 باجنگ دست‌وپنجه نرم می‌کند؛ ترازنامه‌های مالی شرکت‌های بزرگ از یک «بحران پنهان» پرده می‌بردارند. واکاوی آمارهای شرکت بزرگ COSCO چین و بندر گوتنبرگ سوئد، نشان می‌دهد که صنعت دریانوردی از فاز «تکنولوژی‌محوری» به فاز «جغرافیا‌محوری» بازگشته است؛ جایی که کنترل فیزیکی بر گلوگاه‌های راهبردی نظیر تنگه هرمز، تأثیرگذاری بیشتری نسبت به سیستم‌های دیجیتال بر سرنوشت شرکت‌های کشتیرانی دارد.

شرکت دولتی COSCO چین در گزارش اخیر خود اعلام کرد که سود خالص آن با ریزش ۴۹.۷۵ درصدی به حدود ۸۴۴ میلیون دلار رسیده است. نکته حائز اهمیت برای تحلیل‌گران اینجاست که این سقوط سود در حالی رخ داده که حجم جابه‌جایی بار (TEU) این شرکت ۶.۷ درصد رشد داشته است. این تناقض نشان می‌دهد که به دلیل شرایط ویژه در تنگه هرمز و تغییر مسیرهای اجباری، «هزینه تمام‌شده هر سفر» به شدت افزایش یافته و حاشیه سود عملیاتی (EBIT Margin) را از ۲۶ درصد به ۱۴ درصد کاهش داده است. در واقع، نرخ کرایه ۱۱۱۰ دلاری به ازای هر کانتینر در مسیرهای بین‌المللی، دیگر پاسخگوی هزینه‌های سوخت، بیمه و ریسک تردد در مناطق تحت کنترل ایران نیست.

در شمال اروپا، بندر گوتنبرگ با کاهش ۳ درصدی در حجم کل کانتینرها به ۲۲۶ هزار TEU، مدل دیگری از بحران را به نمایش گذاشته است. مدیریت این بندر با تمرکز بر حذف کانتینرهای خالی و متوازن کردن تراز صادرات-واردات، تلاش کرده تا از هزینه‌های اضافی در زنجیره تأمین بکاهد. این رویکرد نشان‌دهنده یک تغییر رفتار در بنادر جهانی است؛ اپراتورها به دلیل ناامنی در مسیرهای اصلی ترانزیتی که تحت اشراف قدرت‌های منطقه‌ای نظیر ایران قرار دارد، به سمت «بهینه‌سازی حداقلی» حرکت کرده‌اند تا اثرات تأخیر در زنجیره تأمین را که ناشی از کنترل‌های سخت‌گیرانه در گلوگاه‌های استراتژیک است، جبران کنند.