کرایه نفتکش های بزرگ به روزی یک میلیون دلار رسید

سی نیوز- یک میلیون دلار برای یک روز؛ عددی که تا همین چند ماه پیش حتی برای بازار پرنوسان نفتکش ها عجیب به نظر می رسید، حالا در مسیر خاورمیانه به چین روی تابلو آمده است. بازار VLCC در هفته های اخیر چنان سریع بالا رفته که دیگر فقط کرایه حمل رکورد نمی زند؛ کشتی های دست دوم هم به قیمت هایی رسیده اند که در مواردی از نفتکش نوساز گران تر تمام می شوند.

به گزارش سی نیوز، تازه ترین ارزیابی Splash از بازار نفتکش ها نشان می دهد درآمد VLCC در مسیر خاورمیانه به چین از یک میلیون دلار در روز عبور کرده و در مسیرهای آتلانتیک نیز نرخ ها به چند صد هزار دلار رسیده است. بازار به جایی رسیده که بحث اصلی میان تحلیلگران دیگر بالا بودن نرخ ها نیست؛ پرسش این است که این وضعیت چقدر دوام خواهد آورد.

البته عدد یک میلیون دلار را باید با احتیاط خواند. شاخص TD3C بالتیک که حمل ۲۷۰ هزار تن نفت خام از خاورمیانه به چین را می سنجد، برای نخستین بار درآمدی معادل بیش از یک میلیون دلار در روز نشان داده، اما کاهش تعداد مالکانی که حاضرند کشتی خود را از تنگه هرمز عبور دهند، بازار معمول این مسیر را به هم زده است. به همین دلیل Splash نیز تأکید کرده که این نرخ بیش از گذشته جنبه نظری پیدا کرده است. با این همه، عبور شاخص از هفت رقم به خوبی نشان می دهد بازار نفتکش تا چه اندازه از وضعیت عادی فاصله گرفته است.

بخش مهم ماجرا در دریای عمان و خلیج فارس اتفاق می افتد. عملیات انتقال کشتی به کشتی، سفرهای شاتل، انتظار طولانی تر و تغییر مسیرها باعث شده تعداد بیشتری نفتکش برای جابه جایی نفت درگیر شود. برآوردهای مورد استناد Splash نشان می دهد حدود ۱۵ درصد ناوگان اصلی VLCC جهان اکنون به شکلی در عملیات شاتل خاورمیانه گرفتار شده است. یعنی بخشی از ناوگان وجود دارد، اما مثل گذشته در دسترس بازار نیست.

همین کمبود تناژ آماده به کار، بازار خرید و فروش کشتی را هم به هم ریخته است. نفتکش های قدیمی که در شرایط معمول باید با تخفیف قابل توجه نسبت به کشتی تازه ساخت معامله شوند، حالا مشتریانی دارند که برای تحویل فوری حاضرند بهای سنگینی بپردازند. Splash می گوید حتی VLCCهای حدود ۱۵ ساله در برخی معاملات از نوسازها گران تر شده اند. هفته گذشته نیز این رسانه گزارش کرده بود که قیمت برخی VLCCهای ۱۰ ساله از نوساز بالاتر رفته است.

دلیل این رفتار بازار روشن است؛ سفارش کشتی امروز، به معنای داشتن کشتی در فردا نیست. ساخت یک VLCC جدید زمان می برد، اما مالک برای استفاده از نرخ های فعلی به کشتی ای نیاز دارد که همین حالا بتواند وارد بازار شود. همین فاصله زمانی، ارزش تناژ موجود را بالا برده است.

در آن سوی بازار، کارخانه های کشتی سازی با موج سفارش روبه رو شده اند. در بخش VLCC، دفتر سفارش برای سال های پیش رو به سرعت بزرگ شده است. این کشتی ها وقتی تحویل شوند می توانند بخشی از کمبود فعلی را جبران کنند، اما تا آن زمان بازار همچنان به تعداد نفتکش هایی وابسته است که واقعاً امکان فعالیت دارند.

تب سفارش فقط برای نفتکش ها نیست

آنچه در بازار نفتکش دیده می شود ، بخشی از موج بزرگ تری در صنعت کشتی سازی است. خطوط کانتینری نیز سفارش های خود را با سرعت بالا برده اند؛ تا جایی که دفتر سفارش کشتی های کانتینری اکنون از ۴۵ درصد ظرفیت ناوگان موجود عبور کرده و به بالاترین نسبت از سال ۲۰۰۹ رسیده است.

بر اساس تازه ترین آمار Linerlytica، اکنون ۱,۹۲۵ کشتی کانتینری با مجموع ظرفیت ۱۵.۶ میلیون TEU در دفتر سفارش قرار دارند. این رقم بیش از دو برابر اوج ۷.۶ میلیون TEU ثبت شده پس از همه گیری کرونا در اوت ۲۰۲۳ است. سفارش تازه ۲۶ کشتی ۱۸,۶۰۰ TEU مرسک و ۱۲ کشتی ۲۴ هزار TEU CMA CGM نیز این نسبت را از مرز ۴۵ درصد عبور داده است.

در میان خطوط بزرگ، نسبت سفارش به ناوگان موجود COSCO حدود ۵۲ درصد، CMA CGM حدود ۴۵ درصد و MSC حدود ۴۱ درصد گزارش شده و سفارش های تازه مرسک نیز این نسبت را برای این شرکت به حدود ۲۹ درصد رسانده است. این اعداد نشان می دهند شرکت های بزرگ فقط برای جبران کشتی های فرسوده خرید نمی کنند؛ آنها برای بازاری آماده می شوند که شکل شبکه های حمل آن در حال تغییر است.

با این حال همین حجم سفارش، یک نگرانی تازه برای سال های آینده ساخته است. اکنون کمبود کشتی و ازدحام بنادر ظرفیت موثر بازار را محدود کرده؛ Linerlytica برآورد می کند بیش از ۱۱ درصد ناوگان کانتینری جهان در ازدحام بنادر گرفتار است. از طرف دیگر، بازگشت بخشی از کشتی ها به مسیر سوئز باعث شده تعداد شناورهای منحرف شده به مسیر دماغه امیدنیک به پایین ترین سطح ۳۰ ماه گذشته برسد. هر کشتی که از مسیر طولانی آفریقا به سوئز برگردد، زودتر سفر خود را تمام می کند و عملاً ظرفیت بیشتری در اختیار بازار قرار می دهد.

اینجاست که بازار امروز و فردای کشتیرانی دو تصویر متفاوت نشان می دهند. امروز کشتی کم است و نرخ ها بالا رفته اما برای فردا میلیون ها تن ظرفیت نفتکش و ۱۵.۶ میلیون TEU ظرفیت کانتینری در صف ورود قرار گرفته است.

در بازار VLCC فعلاً بحران خاورمیانه، سفرهای طولانی تر، عملیات شاتل و کاهش تعداد کشتی های آماده به کار دست بالا را دارند و همین عوامل نرخ یک میلیون دلاری را ساخته اند. اما کشتی هایی که امروز در دفتر سفارش ثبت می شوند، دیر یا زود به آب خواهند افتاد. اگر تا آن زمان مسیرهای مختل شده عادی شوند و ظرفیت محبوس در سفرهای طولانی و ازدحام آزاد شود، صنعت کشتیرانی ممکن است از مسئله «کمبود کشتی» خیلی سریع به مسئله کاملاً متفاوت «فزونی ظرفیت» برسد.