کشتی‌ها به دریای سرخ برمی‌گردند؛ وقتی دور زدن آفریقا دیگر صرف نمی‌کند

سی‌نیوز – دریای سرخ هنوز آبراهی امن برای کشتیرانی تجاری محسوب نمی‌شود اما برخی از بزرگ‌ترین خطوط کشتیرانی جهان دوباره در حال فرستادن کشتی‌های کانتینری خود از مسیر دریای سرخ و کانال سوئز هستند؛ تصمیمی که بیش از آنکه نشانه پایان بحران امنیتی باشد، حاصل تغییر محاسبات اقتصادی صنعت کشتیرانی است.

پس از حملات به کشتی‌های تجاری در دریای سرخ از اواخر سال ۲۰۲۳، بیشتر خطوط بزرگ کانتینری مسیر عبور از باب‌المندب و کانال سوئز را کنار گذاشتند و کشتی‌های خود را از مسیر طولانی‌تر دماغه امید نیک در جنوب آفریقا عبور دادند.این تصمیم امنیت کشتی و خدمه را افزایش می‌داد، اما هزینه سنگینی داشت؛ مسافت بیشتر، مصرف سوخت بالاتر، سفر طولانی‌تر و درگیرشدن تعداد بیشتری از کشتی‌ها برای انجام همان حجم تجارت.حالا معادله در حال تغییر است.

بازگشت محتاطانه، نه بازگشت کامل

نخستین نشانه‌های این تغییر از سوی برخی خطوط بزرگ در ماه‌های گذشته دیده شد.در تیرماه، مرسک و هاپاگ‌لوید بخشی از سرویس‌های خود را دوباره از مسیر دریای سرخ و کانال سوئز عبور دادند. شرکت CMA CGM نیز از اواخر تیرماه بخشی از سفرهای خود میان آسیا و شمال اروپا را از این مسیر انجام داده است.کوسکو نیز پس از حدود دو سال، برنامه بازگشت به باب‌المندب را اعلام کرده و سرویس متوقف‌شده خود در این منطقه را احیا کرده است.اما آنچه در مردادماه رخ داده، اهمیت بیشتری دارد.

بررسی مسیر کشتی‌ها نشان می‌دهد دست‌کم هفت کشتی کانتینری MSC طی چند هفته از کانال سوئز و باب‌المندب عبور کرده‌اند. در میان آنها کشتی‌هایی با ظرفیت بیش از ۲۴ هزار TEU نیز حضور داشته‌اند.

نکته مهم‌تر این است که این کشتی‌ها هنگام عبور از باب‌المندب، سامانه شناسایی خودکار خود را خاموش کرده‌اند تا موقعیت و حرکت آنها به‌صورت عمومی قابل ردیابی نباشد.

بنابراین هنوز نمی‌توان گفت دریای سرخ به وضعیت عادی بازگشته است. آنچه در حال شکل‌گیری است، بازگشت انتخابی و محتاطانه است.

ازدحام بنادر چین، معادله را تغییر داد

یکی از عوامل مهمی که این تصمیم را برای خطوط کشتیرانی جذاب‌تر کرده، اتفاقی است که هزاران کیلومتر دورتر در بنادر آسیا رخ داده است.

طوفان‌ها و اختلالات جوی اخیر باعث افزایش شدید زمان انتظار کشتی‌ها در شماری از بنادر چین شده است. در برخی پایانه‌ها، زمان انتظار به حدود ۱۲ روز رسیده و در یک مقطع حدود ۲.۴ میلیون TEU ظرفیت کشتی در ازدحام بنادر آسیایی گرفتار شده بود.

دریای سرخ دوباره وارد محاسبات کشتیرانی شد

آنچه امروز در دریای سرخ اتفاق می‌افتد، شاید مهم‌تر از تعداد کشتی‌هایی باشد که از باب‌المندب عبور کرده‌اند.برای نزدیک به سه سال، تصمیم صنعت کشتیرانی تقریباً روشن بود: امنیت مهم‌تر از کوتاه‌ترین مسیر استاما اکنون با افزایش هزینه سوخت، ازدحام بنادر، کمبود ظرفیت مؤثر و فشار بر برنامه حرکت کشتی‌ها، این محاسبه تغییر کرده است.

شرکت‌ها هنوز نمی‌گویند دریای سرخ امن است؛ اما برخی از آنها به این نتیجه رسیده‌اند که دور زدن آن نیز دیگر تصمیمی بدون هزینه نیست.

و شاید مهم‌ترین نکته همین باشد: بازگشت کشتی‌ها به دریای سرخ لزوماً نشانه پایان بحران نیست؛ می‌تواند نشانه آن باشد که اقتصاد کشتیرانی دیگر توان پرداخت هزینه کامل این بحران را ندارد.