ساعت صفر در تنگه هرمز
سی نیوز-* اعلام خبر توافق صلح میان ایران و آمریکا موجی از خوشبینی را در سراسر جهان ایجاد کرده است. در نگاه اول، به نظر میرسد با این توافق سیاسی، همه چیز فوراً به حالت عادی برمیگردد و کشتیها حرکت خود را آغاز میکنند. اما دنیای دریانوردی و تجارت دریایی قوانین سفت و سخت خود را دارد. واقعیت این است که بازگشت امنیت و رونق به تنگه هرمز، مثل روشن و خاموش کردن یک کلید برق نیست؛ پشت این پنجرهی دیپلماتیک، گرههای کوری وجود دارد که باز کردن آنها هفتهها زمان میبرد.
گره اول: غولهای بیمه به بیانیههای سیاسی اعتماد ندارند
اولین و بزرگترین مانع، در اتاقهای شیشهای شرکتهای بیمه در لندن قرار دارد. هیچ مالک کشتی بزرگی در دنیا حاضر نیست سرمایه چند صد میلیون دلاری خود و جان خدمهاش را بدون داشتن بیمهنامه وارد منطقه کند. در ماههای گذشته به دلیل جنگ، هزینههای بیمه در خلیج فارس به ارقام نجومی رسیده بود. حالا تا زمانی که شرکتهای بزرگ بیمه بینالمللی رسماً جلسهای تشکیل ندهند، ریسک منطقه را پایین نیاورند و برگههای ضمانت جدید را امضا نکنند، کشتیهای بزرگ کانتینری و نفتکشها حرکتی به سمت هرمز نخواهند کرد. این فرآیند اداری و حقوقی، به زمان نیاز دارد و با یک ابلاغیه چند خطی حل نمیشود.
گره دوم: ترافیک سنگین و بارهای سرگردان در بنادر همسایه
جنگ چند هفتهای گذشته، مسیرهای کشتیرانی را به شدت به هم ریخته است. بنادری مثل «جبلعلی» در امارات و حتی بندر دوردستی مثل «سنگاپور»، اکنون به انبارهای عظیمی از کانتینرهای سرگردان تبدیل شدهاند؛ بارهایی که مقصد اصلیشان ایران و کشورهای همسایه بوده اما به خاطر بسته بودن هرمز، در این بنادر تخلیه و دپو شدهاند. حالا با باز شدن ناگهانی مسیر، یک ترافیک فوقالعاده سنگین در این بنادر ایجاد میشود. تنظیم مجدد برنامه حرکت کشتیهای غولپیکر و فرستادن کشتیهای کوچکتر برای جابهجایی این همه بارِ عقبمانده، یک کابوس لجستیکی است که ساماندهی آن حداقل یک ماه طول میکشد.
گره سوم: خطر فیزیکی مینها و آبهای ناامن
حتی اگر روی کاغذ صلح برقرار شده باشد، روی آب هنوز خطر فیزیکی وجود دارد. درگیریهای هفتههای اخیر باعث شده که تنگه هرمز و آبهای اطراف آن پُر از بقایای جنگی، تجهیزات نظامی رها شده و ریسک مینهای سرگردان باشد. همین چند ساعت پیش حمله به یک نفتکش در خروجی این تنگه نشان داد که این مسیر هنوز به معنای واقعی کلمه «امن» نیست. طبق توافق، عملیات مشترک پاکسازی و مینروبی قرار است از روز جمعه آغاز شود. تا زمانی که تیمهای تخصصی، وجب به وجب این آبراهه را اسکن و امنیت فیزیکی آن را تضمین نکنند، سازمانهای بینالمللی چراغ سبز نهایی را برای عبور و مرور صادر نخواهند کرد.
بازار در وضعیت «صبر و تماشا»
در نهایت، بازار کشتیرانی جهان فعلاً در وضعیت «صبر و رصد بااحتیاط» قرار دارد. حرفهای سیاستمداران برای آرام کردن بازار نفت خوب است، اما چرخهای بزرگ صنعت دریا با احتیاط و آرامش بیشتری میچرخند. گام بعدی و سرنوشتساز، روز جمعه در سوئیس رقم خواهد خورد؛ جایی که با امضای رسمی قرارداد، مشخص میشود چه زمانی و با چه سرعتی این موانع بیمهای، ترافیکی و فیزیکی برطرف خواهند شد. تا آن زمان، موتور کشتیها ممکن است روشن شده باشد، اما آنها کماکان لنگر انداخته باقی میمانند تا از صلح واقعی مطمئن شوند.
نظرات بسته شده است، اما بازتاب و پینگ باز است.