افزایش کرایه حمل دریایی و هشدار درباره فشار قیمتی در بازار کالاهای اساسی

سی نیوز-سرویس اقتصادی* – در حالی که خلیج فارس و آبراه‌های خاورمیانه روزهای پرالتهابی را پشت سر می‌گذارند، جهش ناگهانی نرخ کرایه‌های حمل دریایی، موجی از نگرانی را در بازار داخلی کشور ایجاد کرده است. بررسی‌های میدانی نشان می‌دهد که هزینه حمل کالا و بیمه‌های جنگی به مرزهای هشدار رسیده است؛ وضعیتی که در صورت عدم مدیریت هوشمندانه، مستقیماً «سفره مردم» را هدف قرار خواهد داد.

واقعیت ارقام؛ وقتی لجستیک گران می‌شود

هرمز؛ فراتر از یک معبر نظامی

بسته پیشنهادی برای مهار تورم دریایی

در گام نخست برای مقابله با این فشار هزینه‌ای، تفکیک «ارز لجستیک» از هزینه خرید کالا یک ضرورت اجرایی است. دولت می‌تواند با تعریف سرفصلی مستقل برای تأمین هزینه‌های حمل‌ونقل با نرخ ترجیحی، مانع از انتقال مستقیم گرانی کرایه‌های جهانی به قیمت محصولاتی همچون روغن، نهاده‌های دامی و دارو شود. این اقدام اگرچه نیازمند انضباط مالی و نظارت دقیق برای جلوگیری از رانت است، اما سریع‌ترین مسیر برای تثبیت قیمت‌ها در مبدأ محسوب می‌شود.

همزمان با این سیاست مالی، استفاده از حاکمیت بر آب‌های سرزمینی برای ایجاد «لاین سبز» یا خط ویژه تردد کشتی‌های حامل کالای اساسی، راهکاری عملیاتی و کم‌هزینه است که با کاهش زمان انتظار و حذف جریمه‌های سنگین تأخیر (دموراژ)، هزینه تمام‌شده واردات را به‌طور ملموسی کاهش می‌دهد.

در سطحی دیگر، تقویت نقش ناوگان ملی به‌عنوان ضربه‌گیر بازار و ایجاد کنسرسیوم‌های بیمه داخلی، مسیر استقلال از نوسانات تحمیلی بازارهای جهانی را هموار می‌کند. اگرچه ایجاد پوشش‌های بیمه‌ای داخلی به دلیل حجم بالای ریسک‌ها در کوتاه‌مدت نقشی مکمل دارد، اما می‌تواند وابستگی کشور به کلوب‌های بیمه بین‌المللی را کاهش داده و رغبت شرکت‌های کشتیرانی برای همکاری با بنادر ایران را حفظ کند.

همچنین، تمرکز بر کریدورهای زمینی و ریلی به عنوان جایگزین مسیرهای دریایی پرریسک، هرچند یک راهبرد میان‌مدت است، اما انعطاف‌پذیری زنجیره تأمین کشور را در برابر شوک‌های آینده تضمین خواهد کرد.

فرصت‌سازی از دل تهدید

شوک کرایه‌های دریایی یک واقعیت تلخ است، اما برای کشوری که کلید یکی از مهم‌ترین معبرهای جهانی را در دست دارد، این تهدید می‌تواند به یک فرصت طلایی تبدیل شود. اگر مدیریت تنگه هرمز با سیاست‌های نوین لجستیکی گره بخورد، نه تنها لرزه‌ای به سفره‌های مردم نخواهد افتاد، بلکه ایران می‌تواند استانداردهای جدیدی را در مدیریت زنجیره تأمین منطقه وضع کند. در غیر این صورت، باید خود را برای یک زمستان تورمی در بازار کالاهای اساسی آماده کنیم.