اثر دومینویی انباشت کالا در بنادر
سی نیوز-* انباشت کانتینر در بنادر معمولاً بهعنوان یک «مشکل فنی» یا «چالش مقطعی لجستیکی» دیده میشود؛ مسئلهای که شاید در نگاه اول فقط برای فعالان بندری اهمیت داشته باشد اما واقعیت این است که همین تأخیرهای بهظاهر کوچک در ترخیص و پهلودهی، میتواند زنجیرهای از بحرانهای اقتصادی را فعال کند که اثر آن در نهایت به بازار، قیمت کالا و حتی معیشت مصرفکننده میرسد.
نمونه عینی این وضعیت را امروز میتوان در بندر شهید رجایی مشاهده کرد؛ جایی که کندی فرایندهای ترخیص و تأخیر در پهلودهی کشتیهای کانتینری، باعث اشباع محوطههای بندری شده است؛ آن هم در شرایطی که تردد کشتیها متوقف نشده و ورودی کالا همچنان جریان دارد.
آغاز زنجیره بحران از یک گلوگاه خاموش
نقطه شروع بحران معمولاً نه تحریم است و نه نبود کشتی؛ بلکه «زمان» است. هر روز تأخیر در ترخیص یک کانتینر، به معنای اشغال فضای عملیاتی بندر است. وقتی این تأخیر به دهها هزار کانتینر تعمیم پیدا میکند، بندر از یک مرکز تسهیل تجارت به یک گلوگاه پرهزینه تبدیل میشود.
از اسکله تا بازار؛ اثر دومینویی چگونه شکل میگیرد؟
انباشت کالا در بندر تنها در همان نقطه متوقف نمیماند. این وضعیت یک واکنش زنجیرهای ایجاد میکند:
-
تأخیر در پهلودهی کشتیها → افزایش دموراژ
-
افزایش دموراژ → بالا رفتن هزینه تمامشده واردات
-
افزایش هزینه واردات → فشار بر نقدینگی بازرگان
-
فشار نقدینگی → افزایش قیمت عرضه در بازار
-
افزایش قیمت → انتقال هزینه ناکارآمدی به مصرفکننده
به این ترتیب، یک اختلال اداری یا لجستیکی، به مسئلهای فراگیر در اقتصاد تبدیل میشود؛ بدون آنکه ردپای آن بهطور شفاف در سیاستگذاریها دیده شود.
تناقض خطرناک؛ کالا هست، اما در دسترس نیست
تناقض اصلی اینجاست که در چنین شرایطی، کشور با «کمبود کالا» مواجه نیست، بلکه با «عدم دسترسی به کالا» روبهروست. کانتینرها وارد شدهاند، اما پشت درِ ترخیص ماندهاند. این همان نقطهای است که ناکارآمدی لجستیکی، خود را بهعنوان تهدید امنیت اقتصادی نشان میدهد.
شرایط منطقهای پرریسک و الزام سرعت
در فضایی که منطقه با تنشهای ژئوپلیتیکی، افزایش ریسک حملونقل و حساسیت بازارهای جهانی روبهروست، هر روز ماندگاری اضافی کالا در بندر، ریسک مضاعف تولید میکند. در چنین شرایطی، «خروج سریع کالا از بندر» نه یک توصیه اداری، بلکه یک ضرورت اقتصادی و امنیتی است.
نظرات بسته شده است، اما بازتاب و پینگ باز است.