طرح جدید IMO و یک مأموریت راهبردی برای سازمان بنادر و دریانوردی
سی نیوز-*در پی تشدید حوادث دریایی و تنشهای نظامی اخیر در منطقه خلیج فارس و دریای عمان، سازمان جهانی دریانوردی (IMO) به عنوان نهاد تخصصی سازمان ملل متحد، از آمادگی خود برای اجرای یک برنامه جامع پایش زیستبوم در این شاهراه حیاتی انرژی خبر داد. این تصمیم پس از آن اتخاذ شد که نهادهای علمی و بینالمللی نسبت به پیامدهای مخرب و پساجنگ حوادث نفتکشها، نشت فرآوردههای نفتی و افزایش قاچاق سوخت بر محیط زیست دریایی منطقه هشدار دادند.
بر اساس اعلام این سازمان، این طرح بر حفاظت از زیستگاههای حساس مانند صخرههای مرجانی نادر خلیج فارس و پستانداران دریایی از جمله دلفینها و نهنگها تمرکز خواهد داشت. این جانداران به دلیل آلودگیهای صوتی زیرسطحی ناشی از تحرکات ناوشکنها و آلایندههای شیمیایی با خطر جدی مواجه شدهاند. این سازمان خواستار همکاری فوری کشورهای ساحلی برای آغاز این عملیات زیستمحیطی شده است.
وقتی اکوسیستم، سپر بلای جنگ میشود
خلیج فارس به دلیل ساختار جغرافیایی خاص خود، دریایی کمعمق و نیمهبسته است؛ این یعنی هرگونه لکه نفتی، گازهای سمی ناشی از حوادث تانکرها و حتی آلودگیهای صوتی زیرسطحی حاصل از سونار ناوشکنها، برای سالها در این حوضه اسیر میماند. سیگنالهای نظامی اخیر، سیستم مسیریابی دلفینها را مختل کرده و قاچاق سوخت در سایه تنشها، صخرههای مرجانی منحصربهفرد منطقه را که به «آزمایشگاه زنده زمین» معروفند، در آستانه نابودی قرار داده است. ورود IMO به این پرونده، نشان از یک واهمه بینالمللی نسبت به فروپاشی اکولوژیک منطقه دارد.
زمین بازی جدید برای دیپلماسی تهران
در فضای رسانهای غرب، سالهاست که تلاش میشود نقش حاکمیتی و نظارتی ایران در تنگه هرمز به عنوان یک عامل تهدیدکننده جلوه داده شود. اما حالا، پیشنهاد سازمان ملل برای پایش محیط زیست دریایی، یک «زمین بازی خنثی و انساندوستانه» ایجاد کرده است. هیچ طرح بینالمللی در این پهنه آبی، بدون هماهنگی و لجستیک کشوری که طولانیترین مرز ساحلی را در شمال آن دارد (ایران)، ممکن نیست. این دقیقاً همان نقطهای است که ایران میتواند با پرچمداری در این طرح، تصویر جهانی خود را بازتعریف کند.
دیپلماسی سبز؛ پل ارتباطی با همسایگان
یکی از بزرگترین دستاوردهای این همکاری برای ایران، ایجاد یک کانال گفتوگوی غیرسیاسی با کشورهای شورای همکاری خلیج فارس است. کشورهای جنوبی خلیج فارس به شدت به تاسیسات آبشیرینکن ساحلی خود وابستهاند و هرگونه آلودگی بزرگ، امنیت ملی آنها را به خطر میاندازد. ایران با پذیرش نقش محوری در طرح پایش IMO، میتواند به عنوان ناظر و ناجی امنیت زیستی منطقه ظاهر شود و همسایگان عرب را برای منافع مشترک حیاتی، پای میز مذاکره فنی بکشاند.
مشروعیت بینالمللی برای بازرسیهای سختگیرانه
همکاری با سازمان جهانی دریانوردی، یک ابزار حقوقی قدرتمند در اختیار ایران قرار میدهد. تهران میتواند تحت لوای «قوانین بینالمللی حفظ محیط زیست» و با تایید IMO، کنترل و بازرسیهای فنی بسیار سختگیرانهتری را بر روی نفتکشها و کشتیهای عبوری متخلف (به ویژه ناوگانهای سایه و کشتیهای بیهویتی که استانداردهای ایمنی را رعایت نمیکنند) اعمال کند. این اقدام مقتدرانه نه تنها با مخالفت جهانی روبرو نخواهد شد، بلکه به عنوان یک رفتار مسئولانه تحسین میشود.
کاوشگر ایرانی در مسیر صلح بینالملل
ایران برای این ماموریت بزرگ دست خالی نیست؛ وجود ناوگان های تحقیقاتی مانند کشتی اقیانوسشناسی «کاوشگر خلیج فارس»، پتانسیل علمی بالایی را در اختیار کشور قرار داده است. پیشنهاد فوری سازمان بنادر و دریانوردی ایران برای میزبانی این کارگروه بینالمللی، میتواند قدرت عملیاتی و حسن نیت ایران را به رخ جهانیان بکشد.
سیاست همواره زبان تلخ و فرسایندهای دارد، اما طبیعت، زبان مشترک دنیاست؛ فرصتی بینظیر که میتواند اقتدار ایران در تنگه هرمز را با پرستیژ جدید جهانی گره بزند.
نظرات بسته شده است، اما بازتاب و پینگ باز است.