بنادر باید از دوران مدیریت سنتی گذر کنند

عضویت ایران در سازمان تجارت جهانی نوید بخش آزادسازی تجارت و ازدیاد مبادلات تجاری کشور است. این مهم فرصت مناسبی را برای تولید کنندگان و تجار ایرانی فراهم می‌آورد که با کمترین محدودیتی کالا و محصولات خود را به دست مصرف کننده خارجی برسانند و به قسمتی از بازار رقابت جهانی تبدیل شوند. بدیهی است با تکمیل شدن فرآیند الحاق ایران به WTO طی یک دوره احتمالا سه تا پنج ساله، نخستین بخشی که با حجم رو به تزاید عبور و مرور کالا روبرو می‌شود، شبکه حمل و نقل کشور است. از همین جا می‌شود نتیجه گرفت که حمل و نقل دریایی و بنادر کشور به عنوان حلقه‌های اصلی زنجیره تامین باید ایجاد آمادگی‌های لازم را از همین حالا در پیش بگیرند و در سه بعد سخت افزاری، نرم افزاری و مغز افزاری متحول شوند.

در بعد سخت افزار، برنامه‌های آتی را میتوان شامل توسعه بنادر کشور در فازهای دو و سه بندر شهید رجایی، جزیره نگین بندر بوشهر، بندر چابهار و سواحل مکران که مورد تاکید موکد مقام معظم رهبری نیز هست، دسته بندی کرد و البته همه اینها برنامه‌های بسیار خوبی هستند مشروط بر اینکه تمام این طرح‌ها در موعد مقرر عملیاتی شوند.

در بعد نرم افزاری هم باید برنامه‌ها و روش‌های بروز رسانی شده و یکپارچه مورد نیاز بنادر برای مدیریت آنها با حجم عملیات متناسب با نیاز کشور را فراهم کنیم تا پاسخگوی انتظارات خطوط کشتیرانی و صاحبان کالا باشند. در عین حال باید یک نظام تعرفه‌ای و قانون و مقرارتی مناسبی داشته باشیم که تسهیل کننده فعالیت در بنادر باشند.

یادآوری می‌کنم منظور از تعرفه مناسب، الزاما به معنای تعرفه ارزان نیست. بنادر ما باید به ارائه خدمات خوب فکر کنند نه فقط به تعرفه ارزان. امروز خطوط کشتیرانی و دیگر شرکای تجاری بنادر ترجیح می‌دهند که سرویس‌های بهتری دریافت کنند و هزینه‌های معقول آن را هم بپردازند. برای همین است که امروز میبینیم با وجود پایین‌تر بودن نسبی سطح تعرفه‌های بنادر ایرانی، باز هم به دلیل نامتناسب بودن سطح کیفی خدمات ارائه شده با انتظارات مشتریان، اکثر خطوط کشتیرانی بین‌المللی تردد در بنادر کشورهای جنوبی خلیج‌فارس به خصوص امارات را ترجیح می‌دهند مگر آنکه مجبور باشند برای تخلیه و بارگیری کالاهای مربوط به ایران به بنادر کشورمان بیایند.

بنابراین در مبحث اصلاح تعرفه‌ها باید دنبال ایجاد تناسب باشیم. اینکه گفته می‌شود که باید تعرفه‌های بندری کاهش یابند یا تخفیفات بیشتری اعمال شوند در برگیرنده همه انتظار جامعه دریایی و بندری کشور نیست. اولین اولویت این است که بنادر دنبال ارائه خدمات بهتر باشند و متناسب با آن، تعرفه‌ها تعریف و تعیین شوند. اینگونه است که خطوط کشتیرانی با میل و رغبت به سوی بنادر کشورمان روان می‌شوند. در غیر اینصورت مسئله معطلی کشتی‌ها و دموراژ و سورشارژ همچنان معضل بنادر ما خواهند ماند.

اما بعد مغزافزاری همان بعدی است که معمولا در برنامه‌های بنادر ما مغفول مانده است. بر این اساس باید از تفکر سنتی و غیر بهره‌ور به سوی مدیریت روزآمد، مدرن و ریسک‌پذیر بنادر گذر کرد. حوزه مغزافزاری زمینه‌های مطالعه موثر بازار را فراهم می‌کند تا مشتری بنادرمان و انتظارات آنها را بشناسیم و متناسب با خواسته‌هایشان به آنها خدمات دهیم. اگر بحث الحاق به سازمان تجارت جهانی مطرح است گریزی نداریم تا از تفکر فرسوده و کهنه مدیریتی و تکنولوژی‌ها و رویه های قدیمی و خارج از رده دست برداریم و شیوه‌های خدمات رسانی منسوخ شده را کنار بگذاریم تا بتوانیم در ورود به عرصه جهانی شدن دوام بیاوریم و توسعه بیابیم.

علیرضا چشم‌جهان

عضو هیات مدیره انجمن کشتیرانی و خدمات وابسته

ممکن است شما دوست داشته باشید

ارسال یک پاسخ

آدرس ایمیل شما منتشر نخواهد شد.